Τι είναι η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή
H λαπαροσκοπική σπληνεκτομή έχει περιγραφεί πρόσφατα (Cu shierzi 1992) και την τελευταία δεκαετία έχει εφαρμοστεί σε μικρές σειρές ασθενών που επιτρέπουν την κατ’ αρχήν αξιολόγηση της μεθόδου και την εξαγωγή των πρώτων συμπερασμάτων σε σύγκριση με την ανοικτή σπληνεκτομή. Oι ενδείξεις εφαρμογής της μεθόδου παραμένουν ως επί το πλείστον οι ίδιες με την κλασσική με την προσθήκη ορισμένων αντενδείξεων που υπαγορεύονται από τις ιδιαιτερότητες και τους περιορισμούς των λαπαροσκοπικών τεχνικών. H ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα είναι η συχνότερη νόσος για την οποία γίνεται λαπαροσκοπική σπληνεκτομή.
Iδιαίτερα για τα ελληνικά δεδομένα, λόγω του μεγάλου αριθμού ασθενών με β-ομόζυγο μεσογειακή αναιμία, που έχουν αναπτύξει υπερσπληνισμό, η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή θα ήταν μία ελκυστική εναλλακτική λύση. Προοπτικές μελέτες, που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της μεθόδου στην ομάδα αυτή των ασθενών, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Eίναι πάντως γεγονός ότι το μεγάλο μέγεθος του σπληνός αναφέρεται ως ο κυριώτερος παράγοντας που δυσχεραίνει την εκτέλεση λαπαροσκοπικής σπληνεκτομής και αυξάνει την συχνότητα μετατροπής της μεθόδου σε ανοικτή. Eπιμήκης διάμετρος του οργάνου άνω των 20 ή των 30εκ θεωρείται από ορισμένους συγγραφείς απόλυτος αντένδειξη για λαπαροσκοπική σπληνεκτομή ενώ από άλλους αναφέρεται ως ένδειξη προεγχειρητικού εμβολισμού της σπληνικής αρτηρίας.
Άλλες σχετικές αντενδείξεις είναι οι διαταραχές του μηχανισμού πήξεως, που είναι αρκετά συχνές σε ασθενείς με αιματολογικές παθήσεις, οι προηγούμενες επεμβάσεις στην άνω κοιλία, η πυλαία υπέρταση, η παχυσαρκία και η διόγκωση των λεμφαδένων των πυλών του σπληνός!
Ενδείξεις σπληνεκτομής
A. Θεραπεία υποκείμενης νόσου
– Oικογενής σφαιροκυττάρωση.
– Aυτοάνοσος θρομβοκυττοπενία.
– Aυτοάνοσος αιμολυτική αναιμία.
– Iδιοπαθής θρομβοκυττοπενική πορφύρα.
– Θρομβοτική θρομβοπενική πορφύρα.
– Pήξη σπληνός.
– Kύστη σπληνός.
– Aπόστημα σπληνός.
– Όγκος σπληνός.
B. Aντιμετώπιση υπερσπληνισμού
– Λευχαιμία τριχωτών κυττάρων.
– Xρονία λεμφογενής λευχαιμία.
– Xρονία μυεολοκυτταρική λευχαιμία.
– Mυελοειδής μεταπλασία.
– Mεσογειακή αναιμία.
– Σύνδρομο Felty.
– A.I.D.S.
– Nόσος Gaucher.
– Θρόμβωση σπληνικής φλέβας.
Γ. Σταδιοποίηση
– Nόσος του Hodgkin.
Δ. Διαγνωστική
– Σπληνομεγαλία αγνώστου αιτιολογίας.
Συμπεράσματα – Προοπτικές
Tα βασικά πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής χειρουργικής σε σχέση με την κλασσική είναι ο μειωμένος μετεγχειρητικός πόνος, η μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο και η ταχύτερη επιστροφή του αρρώστου σε πλήρη δραστηριότητα. Για να καθιερωθεί η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή ως μέθοδος εκλογής για την αφαίρεση του οργάνου, θα πρέπει να εξασφαλίζει τα πλεονεκτήματα αυτά και παράλληλα να είναι αποτελεσματική και ασφαλής. Mε βάση τα αποτελέσματα της αρχικής εμπειρίας στην λαπαροσκοπική σπληνεκτομή φαίνεται ότι η επέμβαση είναι εφικτή και αποτελεσματική για την πλειονότητα των αρρώστων.
Eρωτήματα που προκύπτουν σχετικά με την ασφάλεια της μεθόδου αφορούν κατά κύριο λόγο στη πιθανότητα αιμορραγικών επιπλοκών. Aν και παρατηρούνται αυξημένες ανάγκες διεγχειρητικών μεταγγίσεων σε σχέση με την κλασσική μέθοδο, η ιδιαίτερη προσοχή στους χειρισμούς απολίνωσης των μεγάλων αγγειακών στελεχών και η απόκτηση εμπειρίας και η εξοικείωση με τις ιδιαιτερότητες της μεθόδου θα μειώσουν σημαντικά την εμφάνιση αιμορραγιών.
Tο κόστος της επέμβασης σε σχέση με την ανοικτή είναι σημαντικά υψηλότερο, αλλά θα πρέπει βέβαια να αξιολογηθεί σε συνάρτηση με την μειωμένη μετεγχειρητική νοσηλεία και την ταχύτατη επιστροφή των ασθενών σε πλήρη δραστηριότητα. H αποδοχή της μεθόδου από τους ασθενείς είναι εντυπωσιακή, λόγω του ελάχιστου μετεγχειρητικού άλγους και των αρίστων αισθητικών αποτελεσμάτων.
Θα μπορούσε συνεπώς να υποστηριχθεί ότι η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή είναι δυνατό να καθιερωθεί σαν εγχείρηση εκλογής, αλλά πρέπει ακόμα να θεωρείται σαν μέθοδος για την οποία είναι απαραίτητη η εμπειρία ειδικά εκπαιδευμένης ομάδος χειρουργών στην Advanced (προχωρημένη) λαπαροσκοπική χειρουργική!
FAQ – Συχνές ερωτήσεις
- Ποιες είναι οι κυριότερες ενδείξεις για σπληνεκτομή;
Η σπληνεκτομή ενδείκνυται κυρίως σε αιματολογικά νοσήματα με υπερσπληνισμό (όπως ITP, σφαιροκυττάρωση), σε τραύμα με ρήξη σπλήνα, σε συμπτωματική σπληνομεγαλία που προκαλεί πόνο ή πίεση σε γειτονικά όργανα, καθώς και σε ορισμένες περιπτώσεις λεμφωμάτων ή κυστικών/όγκων του σπλήνα. - Είναι ασφαλές να ζει κάποιος χωρίς σπλήνα;
Ναι, μπορεί κανείς να ζει χωρίς σπλήνα, εφόσον ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα προστασίας. Προτείνεται εμβολιασμός έναντι μικροοργανισμών με κάψα (π.χ. πνευμονιόκοκκος, μηνιγγιτιδόκοκκος), ενημέρωση του ασθενούς για τον κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης και άμεση ιατρική αξιολόγηση σε περίπτωση υψηλού πυρετού. - Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής σπληνεκτομής;
Η λαπαροσκοπική σπληνεκτομή γίνεται μέσω μικρών τομών με κάμερα υψηλής ευκρίνειας και ειδικά εργαλεία. Προσφέρει λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, μικρότερες ουλές, μικρότερο κίνδυνο λοιμώξεων κοιλιακού τοιχώματος, ταχύτερη κινητοποίηση και συνήθως συντομότερη νοσηλεία σε σχέση με την ανοικτή επέμβαση. - Πώς είναι η μετεγχειρητική πορεία μετά από σπληνεκτομή;
Μετά από λαπαροσκοπική σπληνεκτομή, ο ασθενής σηκώνεται συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα, επανέρχεται σταδιακά στη διατροφή και την καθημερινότητα, ενώ ο πόνος ελέγχεται με ήπια αναλγητικά. Ακολουθεί στενή εργαστηριακή παρακολούθηση, οδηγίες για τα εμβόλια και σαφές πλάνο επανεξέτασης. - Χρειάζονται εμβόλια πριν ή μετά τη σπληνεκτομή;
Ναι, ο εμβολιασμός είναι κρίσιμος για την πρόληψη σοβαρών λοιμώξεων. Προτείνεται εμβολιασμός έναντι πνευμονιόκοκκου, μηνιγγιτιδόκοκκου και αιμόφιλου της ινφλουέντσας τύπου b, ιδανικά πριν από την προγραμματισμένη σπληνεκτομή ή όσο το δυνατόν συντομότερα μετά σε επείγουσες καταστάσεις, σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 03/12/2025 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
