Ραγάδα Πρωκτού – Ραγάδα δακτυλίου

Η ραγάδα πρωκτού, γνωστή και ως ραγάδα δακτυλίου, είναι μια μικρή αλλά συχνά πολύ επώδυνη σχισμή στον πρωκτικό σωλήνα. Συνήθως προκαλεί έντονο πόνο κατά την κένωση, κάψιμο που μπορεί να επιμένει για αρκετή ώρα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, λίγο ζωηρό κόκκινο αίμα στο χαρτί ή στα κόπρανα. Η σωστή κλινική εξέταση βοηθά να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις, όπως αιμορροΐδες, φλεγμονώδης νόσος του εντέρου ή άλλη αιτία αιμορραγίας.

Ραγάδα πρωκτού με μια ματιά

Η ραγάδα πρωκτού είναι μια μικρή σχισμή στο δέρμα ή στον βλεννογόνο της περιοχής του πρωκτού, η οποία μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο κατά την κένωση, αίσθημα καψίματος και μερικές φορές λίγο ζωηρό κόκκινο αίμα.

Στις περισσότερες περιπτώσεις σχετίζεται με δυσκοιλιότητα, σκληρά κόπρανα, έντονη προσπάθεια στην τουαλέτα ή επαναλαμβανόμενο ερεθισμό της περιοχής. Όταν η ραγάδα είναι πρόσφατη, συχνά μπορεί να βελτιωθεί με ρύθμιση των κενώσεων, φυτικές ίνες, επαρκή υγρά, χλιαρά καθιστικά λουτρά και κατάλληλη τοπική αγωγή.

Όταν όμως τα συμπτώματα επιμένουν, όταν ο πόνος επανέρχεται συχνά ή όταν υπάρχει υποψία χρόνιας ραγάδας, χρειάζεται εξέταση από εξειδικευμένο χειρουργό, ώστε να επιλεγεί η σωστή θεραπεία και να αποκλειστούν άλλες παθήσεις της περιοχής.

Τι είναι η ραγάδα πρωκτού;

Η ραγάδα πρωκτού είναι μια μικρή «πληγή» ή σχισμή στον πρωκτικό σωλήνα, συνήθως στο πίσω μέρος του πρωκτού. Παρότι είναι μικρή σε έκταση, μπορεί να προκαλεί δυσανάλογα έντονο πόνο, γιατί η περιοχή έχει πλούσια νεύρωση και συχνά συνοδεύεται από σπασμό του έσω σφιγκτήρα.

Ο σπασμός αυτός αυξάνει την πίεση στην περιοχή, μειώνει την τοπική αιμάτωση και μπορεί να δυσκολεύει την επούλωση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: πόνος → σπασμός → δυσκολία επούλωσης → επιμονή της ραγάδας.

Η ραγάδα μπορεί να είναι οξεία, όταν έχει εμφανιστεί πρόσφατα, ή χρόνια, όταν επιμένει για εβδομάδες, υποτροπιάζει ή συνοδεύεται από σημεία χρονιότητας, όπως μικρό δερματικό ράκος ή πιο βαθιά σχισμή. Η σωστή διάκριση έχει σημασία, γιατί η θεραπεία δεν είναι ίδια σε όλους τους ασθενείς.

Ραγάδα Πρωκτού – Ραγάδα δακτυλίου: Αίτια & Σημεία Εμφάνισης

Εμφανίζεται εξίσου συχνά στους άνδρες και τις γυναίκες. Η ραγάδα πρωκτού (anal fissure) εντοπίζεται σχεδόν πάντα στην 6η ώρα σε γυναικολογική θέση και σπανιώτερα στην 12η ώρα. Εντόπιση ραγάδος σε άλλη θέση ή παρουσία πολλαπλών ραγάδων σε διάφορα σημεία της περιφέρειας του δακτυλίου υποδηλώνει τη συνύπαρξη και άλλης παθήσεως, όπως ελκώδους κολίτιδας και νόσου του Crohn. Κύριος παθογενετικός παράγοντας θεωρείται ο τραυματισμός του δέρματος του πρωκτού κατά τη δίοδο σκληρών κοπράνων (ιδίως σε περιπτώσεις χρόνιας δυσκοιλιότητας) σε συνδυασμό με υπερτονικό σφιγκτήρα του πρωκτού. Σπανιότερα οφείλεται σε κακή επούλωση εγχειρητικών τραυμάτων ή σε τραυματισμούς της περιοχής.

Η κύρια αιτία της δημιουργίας ραγάδος του πρωκτού θεωρείται η ισχαιμία της πρωκτικής περιοχής που οφείλεται στον μόνιμα συνεσπασμένο έσω σφιγκτήρα μύ, με αποτέλεσμα την διαταραχή στην επούλωση, την δημιουργία ουλής και το έντονο άλγος.

Ραγάδα Πρωκτού – Ραγάδα δακτυλίου Συμπτώματα

Η ραγάδα δακτυλίου (anal fissure)εκδηλώνεται με πολύ ισχυρό πόνο αμέσως μετά τη κένωση (σαν σχίσιμο ή κάψιμο), ο οποίος μπορεί να διαρκέσει 2-6 ώρες και κάποιες φορές συνοδεύεται από πολύ μικρή αιμορραγία.

Ο πόνος είναι βασανιστικός. Μοιάζει με «μαχαιριά» στην περιοχή, επίμονος και δεν ανακουφίζεται με καμία αλλαγή της θέσης του ασθενούς.

Πολλές φορές συνδυάζεται με αιμορροϊδοπάθεια (αιμορροΐδες) , αλλά και παρουσιάζει μία δορυφόρο αιμορροΐδα (sentinel tag), σαν μία μικρή δερματική πτυχή. Η ύπαρξη της υποδηλώνει την θέση και την ύπαρξη της ραγάδας, αλλά και την χρονιότητα της νόσου.

---

Πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος (και ποιες εξετάσεις)

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση της ραγάδας δακτυλίου γίνεται με ιστορικό και κλινική εξέταση. Ωστόσο, σε ορισμένα σενάρια χρειάζεται πιο στοχευμένος έλεγχος, είτε για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση, είτε για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις (π.χ. αιμορροΐδες, φλεγμονώδης νόσος εντέρου, νεοπλασία) που μπορεί να δίνουν παρόμοια συμπτώματα.

• Αρκεί κλινική εξέταση όταν υπάρχει τυπική εικόνα: έντονος πόνος κατά/μετά την κένωση, μικρή ποσότητα ζωηρού αίματος στο χαρτί, και συμβατή βλάβη στη δακτυλική/οπτική εξέταση, χωρίς “σημάδια κινδύνου”.
• Προτείνεται ανοσκόπηση/ορθοσκόπηση όταν υπάρχει αιμορραγία που χρειάζεται τεκμηρίωση της πηγής, υποψία συνοδών αιμορροΐδων ή άλλης βλάβης στον πρωκτικό σωλήνα, ή όταν τα συμπτώματα δεν “ταιριάζουν” πλήρως με απλή ραγάδα.
• Χρειάζεται σιγμοειδοσκόπηση όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά σωστή αγωγή, όταν υπάρχει υποψία φλεγμονής του ορθού/σιγμοειδούς (π.χ. βλέννα, τεινεσμός, αλλαγή συνηθειών του εντέρου) ή όταν η κλινική εικόνα είναι άτυπη.
• Χρειάζεται κολονοσκόπηση όταν υπάρχουν red flags όπως ανεξήγητη/επίμονη αιμορραγία, σιδηροπενική αναιμία, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αλλαγή στις κενώσεις που διαρκεί, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου, ή όταν η ηλικία/το ιστορικό επιβάλλουν πλήρη έλεγχο.
• Περαιτέρω έλεγχος είναι απαραίτητος σε “άτυπες” ραγάδες, όπως πολλαπλές, πλάγιες (όχι στη μέση γραμμή), με ανώμαλα/σκληρά χείλη, έλκος που δεν επουλώνεται ή υποτροπιάζει γρήγορα—ιδίως όταν τίθεται υποψία IBD (Crohn), λοίμωξης ή άλλης ειδικής αιτίας.
• Άμεση αξιολόγηση απαιτείται όταν συνυπάρχουν έντονος συνεχής πόνος, πυρετός, εκτεταμένο οίδημα/ερυθρότητα ή κακουχία, γιατί μπορεί να υποκρύπτεται απόστημα ή άλλη επείγουσα κατάσταση και όχι απλή ραγάδα.

Θεραπεία της ραγάδας δακτυλίου πρωκτού (anal fissure)

Η θεραπεία της ραγάδας πρωκτού ξεκινά συνήθως με ρύθμιση των κενώσεων, επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών και υγρών, χλιαρά καθιστικά λουτρά και, όταν χρειάζεται, τοπική αγωγή που μειώνει τον σπασμό του έσω σφιγκτήρα. Σε χρόνιες ή ανθεκτικές ραγάδες, όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη σωστή αγωγή, μπορεί να συζητηθεί βοτουλινική τοξίνη ή χειρουργική θεραπεία σε επιλεγμένους ασθενείς.

Η θεραπεία για τη ραγάδα πρωκτού στοχεύει στη μείωση του πόνου, στην ανακούφιση από τα συμπτώματα και στην επούλωση της σχισμής. Οι επιλογές περιλαμβάνουν:

---

Οξεία vs χρόνια ραγάδα: τι αλλάζει στη θεραπεία (βήμα-βήμα)

Η οξεία ραγάδα (συνήθως πρόσφατη έναρξη συμπτωμάτων) έχει υψηλή πιθανότητα να επουλωθεί με συντηρητικά μέτρα, ενώ η χρόνια ραγάδα (επιμονή συμπτωμάτων/υποτροπές, συχνά με σημεία χρόνιου ερεθισμού) χρειάζεται πιο στοχευμένη αντιμετώπιση του σπασμού του έσω σφιγκτήρα και της “μη επούλωσης”. Ένας πρακτικός αλγόριθμος είναι ο εξής:

• 1η γραμμή (2–6 εβδομάδες): συντηρητική αγωγή
  Στόχος είναι να μειωθεί ο πόνος και ο σπασμός και να “ηρεμήσει” το τραύμα ώστε να επουλωθεί. Περιλαμβάνει ρύθμιση κενώσεων (μαλακά, καθημερινά κόπρανα, επαρκή υγρά/ίνες ή ήπια ρυθμιστικά όπου χρειάζεται), χλιαρά καθιστικά μπάνια 10–15 λεπτά μετά την κένωση και 1–2 φορές/ημέρα, και τοπική αγωγή (αναλγητική/αντιφλεγμονώδης φροντίδα και, όπου ενδείκνυται, σκευάσματα που μειώνουν τον σφιγκτηριακό τόνο). Αν υπάρξει σαφής βελτίωση, συνεχίζεται μέχρι πλήρη ύφεση.
• 2η γραμμή: βοτουλινική τοξίνη σε επιλεγμένους ασθενείς
  Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει υποτροπή παρά τη σωστή εφαρμογή της 1ης γραμμής, μπορεί να προταθεί βοτουλινική με στόχο την παροδική χαλάρωση του έσω σφιγκτήρα και την προώθηση της επούλωσης. Είναι επιλογή ιδιαίτερα χρήσιμη σε ασθενείς όπου θέλουμε να αποφύγουμε άμεσα χειρουργείο ή όταν η κλινική εικόνα “γέρνει” προς χρόνια ραγάδα χωρίς να υπάρχουν άλλες επιπλοκές.
• 3η γραμμή: LIS (πλάγια έσω σφιγκτηροτομή) ή άλλες επιλογές σε χρόνια/ανθεκτική ραγάδα
  Σε περιπτώσεις χρόνιας ραγάδας πρωκτού, όταν ο πόνος επιμένει παρά τη σωστή συντηρητική αγωγή ή όταν υπάρχουν συχνές υποτροπές, μπορεί να συζητηθεί η μερική πλάγια έσω σφιγκτηροτομή – LIS.
  • Η επέμβαση στοχεύει στη μείωση του σπασμού του έσω σφιγκτήρα, ώστε να βελτιωθεί η αιμάτωση της περιοχής και να διευκολυνθεί η επούλωση της ραγάδας. Δεν είναι απαραίτητη σε όλους τους ασθενείς και η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα, μετά από κλινική εξέταση και εκτίμηση παραγόντων όπως το ιστορικό τοκετών, προηγούμενες επεμβάσεις στην περιοχή ή πιθανά συμπτώματα ακράτειας.
  • Για τον λόγο αυτό, πριν από οποιαδήποτε χειρουργική απόφαση, έχει σημασία να αξιολογείται όχι μόνο η ραγάδα, αλλά και η λειτουργία των σφιγκτήρων και το συνολικό προφίλ του ασθενούς.

Συντηρητική Θεραπεία

1. Αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών: Η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και η κατανάλωση άφθονου νερού βοηθούν στη μαλάκυνση των κοπράνων, μειώνοντας την ένταση κατά την κένωση.
2. Τοπικά αναλγητικά και αναισθητικά: Κρέμες ή αλοιφές που περιέχουν λιδοκαΐνη ή παρόμοιες ουσίες βοηθούν στη μείωση του πόνου.
3. Χρήση αλοιφών με νιτρογλυκερίνη ή διλτιαζέμη: Αυτές οι ουσίες χαλαρώνουν τους σφιγκτήρες του πρωκτού, μειώνοντας τον πόνο και επιτρέποντας την καλύτερη αιμάτωση για γρηγορότερη επούλωση.
4. Ζεστά λουτρά: Τα ζεστά καθιστά λουτρά βοηθούν στη χαλάρωση των σφιγκτήρων μυών και στη μείωση του πόνου.

Οι ειδικές αλοιφές με προσμίξεις νιτρωδών αλάτων (π.χ. rectogesic), αποσκοπούν στην  χάλαση της σύσπασης του έσω σφιγκτήρα, στην τοπική αγγειοδιαστολή, και επακόλουθο μείωση της ισχαιμίας και την  ανάπλαση του βλεννογόνου. Συνοδεύονται από παρενέργειες όπως το αίσθημα καύσου, ερυθρότητας στο πρόσωπο και παλμών. Μερικές φορές (σε πρόωρη ραγάδα), έχουν σαφή βελτίωση έως και ίαση.

Η υποτροπή της ραγάδας πρωκτού σημαίνει ότι χρειάζεται επανεκτίμηση. Ο χειρουργός θα ελέγξει αν υπάρχει επίμονη δυσκοιλιότητα, ανεπαρκής επούλωση, χρόνια ραγάδα, έντονος σπασμός του έσω σφιγκτήρα ή άλλη πάθηση που συντηρεί τα συμπτώματα. Αν η ραγάδα επιμένει παρά τη σωστή συντηρητική αγωγή, μπορεί να συζητηθούν πιο στοχευμένες επιλογές, όπως Botox ή LIS, ανάλογα με το ιστορικό και τη λειτουργία των σφιγκτήρων.

Τοξίνη αλλαντίασης τύπου Α

Η τοξίνη αλλαντίασης τύπου Α μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένους ασθενείς με χρόνια ραγάδα πρωκτού, όταν η τοπική αγωγή δεν επαρκεί ή όταν θέλουμε να αποφύγουμε άμεσα το χειρουργείο. Η δράση της είναι παροδική και στοχεύει στη χαλάρωση του έσω σφιγκτήρα, ώστε να μειωθεί ο πόνος και να διευκολυνθεί η επούλωση.

Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα, μετά από κλινική εξέταση. Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες και παροδικές, όπως μικρή δυσκολία στον έλεγχο αερίων ή υγρών.

Ραγάδα Δακτυλίου – Πρωκτού Χειρουργική Θεραπεία

Σε χρόνια ραγάδα πρωκτού, όταν ο πόνος επιμένει παρά τη σωστή συντηρητική αγωγή ή όταν υπάρχουν συχνές υποτροπές, μπορεί να συζητηθεί χειρουργική θεραπεία.

Σε επιλεγμένους ασθενείς, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει καθαρισμό της χρόνιας ραγάδας και, όταν υπάρχει σαφής ένδειξη, μερική πλάγια έσω σφιγκτηροτομή – LIS. Η τεχνική στοχεύει στη μείωση του σπασμού του έσω σφιγκτήρα, ώστε να βελτιωθεί η αιμάτωση της περιοχής και να διευκολυνθεί η επούλωση.

Η απόφαση για LIS δεν είναι ίδια για όλους τους ασθενείς. Πριν από τη χειρουργική επιλογή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η διάρκεια των συμπτωμάτων, η ένταση του πόνου, οι προηγούμενες θεραπείες, το ιστορικό τοκετών ή προηγούμενων επεμβάσεων στην περιοχή και τυχόν συμπτώματα ακράτειας.

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με σύντομη νοσηλεία ή ημερήσια παραμονή, ανάλογα με την περίπτωση και το συνολικό προφίλ του ασθενούς.

---

Μετεγχειρητική πορεία μετά απο επέμβαση ραγάδος (anal fissure).

• Η διάρκεια της επέμβασης συνήθως είναι 20 λεπτά, και η νοσηλεία δεν χρειάζεται διανυκτέρευση. Μετεγχειρητικά χρειάζεται ένα ελαφρύ διαιτολόγιο χωρίς υπόλειμμα για μερικές μερες, φαρμακευτικά κάποιο ήπιο υπακτικό (συνήθως λαδάκι τύπου Nujol – Duphalac), και ήπια αναλγητικά.
• Ο πόνος της ραγάδας μειώνεται αισθητά μέσα στις πρώτες ημέρες και η πλήρης επούλωση ολοκληρώνεται συνήθως σε 6–10 εβδομάδες· ήπια αιμορραγία/υγρή έκκριση είναι αναμενόμενες τις πρώτες μέρες.
• Η καθημερινή φροντίδα περιλαμβάνει ζεστά καθιστά λουτρά 10–20′ 2–3 φορές/ημέρα και μετά από κάθε κένωση, καλή υγιεινή/στέγνωμα της περιοχής, επαρκή ενυδάτωση και διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες με συμπληρώματα όγκου και μαλακτικά κοπράνων ώστε να επιτυγχάνεται 1 μαλακή κένωση/ημέρα χωρίς προσπάθεια.
• Αποφεύγονται έντονη άσκηση και άρση βάρους για ~1 εβδομάδα, ενώ οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε ελαφρές δραστηριότητες και εργασία μέσα σε λίγες ημέρες έως 1–2 εβδομάδες, ανάλογα με το είδος της εργασίας και την ανοχή στον πόνο.
• Ήπια δυσχέρεια ελέγχου αερίων/υγρών μπορεί να εμφανιστεί παροδικά μετά από επεμβάσεις που χαλαρώνουν τον σφιγκτήρα και συνήθως υποχωρεί καθώς επουλώνεται η περιοχή.
• Σήματα συναγερμού που απαιτούν επικοινωνία με τον χειρουργό: πυρετός, έντονος ή επιδεινούμενος πόνος, έντονη αιμορραγία, δύσοσμο έκκριμα, επίμονη δυσκοιλιότητα ή διάρροια.
• Η συμμόρφωση στις «συνήθειες καλής κένωσης» (ίνες, υγρά, σωστή στάση στην τουαλέτα, αποφυγή παρατεταμένου καθισιού/πίεσης) μειώνει τον κίνδυνο καθυστερημένης επούλωσης ή υποτροπής· προγραμματίζεται επανέλεγχος για επιβεβαίωση επούλωσης.

Πρόληψη της Ραγάδας Πρωκτού (anal fissure)

Για να αποφευχθεί η ανάπτυξη ραγάδων πρωκτού, οι ακόλουθες συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν:

1. Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες: Η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών και η επαρκής ενυδάτωση βοηθούν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας και των σκληρών κοπράνων.
2. Αποφυγή έντονης προσπάθειας κατά την κένωση: Είναι σημαντικό να αποφευχθεί το υπερβολικό σφίξιμο που μπορεί να τραυματίσει τον πρωκτό.
3. Καλή υγιεινή του πρωκτού: Η χρήση απαλού χαρτιού υγείας και η αποφυγή ερεθιστικών σαπουνιών μπορούν να προλάβουν ερεθισμούς και φλεγμονές.

---

FAQ – Συχνές ερωτήσεις

Τι είναι η ραγάδα πρωκτού και γιατί πονάει τόσο πολύ;
Η ραγάδα πρωκτού είναι μια μικρή σχισμή στον πρωκτικό σωλήνα. Μπορεί να προκαλεί έντονο πόνο γιατί η περιοχή έχει πλούσια νεύρωση και συχνά συνυπάρχει σπασμός του έσω σφιγκτήρα, που δυσκολεύει την επούλωση.

Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα της ραγάδας πρωκτού;
Τα συχνότερα συμπτώματα είναι έντονος πόνος κατά την κένωση, κάψιμο ή τσούξιμο που μπορεί να επιμένει μετά την τουαλέτα και μερικές φορές λίγο ζωηρό κόκκινο αίμα στο χαρτί ή στα κόπρανα.

Μπορεί η ραγάδα πρωκτού να περάσει χωρίς χειρουργείο;
Ναι, ειδικά όταν είναι πρόσφατη ή οξεία. Η θεραπεία ξεκινά συνήθως με ρύθμιση των κενώσεων, φυτικές ίνες, επαρκή υγρά, αποφυγή έντονης προσπάθειας στην τουαλέτα, χλιαρά καθιστικά λουτρά και κατάλληλη τοπική αγωγή όταν χρειάζεται.

Πότε η ραγάδα πρωκτού θεωρείται χρόνια;
Η ραγάδα θεωρείται χρόνια όταν τα συμπτώματα επιμένουν για εβδομάδες, όταν υποτροπιάζει συχνά ή όταν υπάρχουν σημεία χρονιότητας, όπως δερματικό ράκος, βαθύτερη σχισμή ή επίμονος σπασμός του σφιγκτήρα. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται πιο στοχευμένη αξιολόγηση.

Πότε χρειάζεται Botox ή χειρουργική θεραπεία για ραγάδα πρωκτού;
Η τοξίνη αλλαντίασης τύπου Α ή η χειρουργική θεραπεία μπορεί να συζητηθούν όταν η ραγάδα είναι χρόνια, όταν ο πόνος επιμένει παρά τη σωστή αγωγή ή όταν υπάρχουν συχνές υποτροπές. Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα, μετά από κλινική εξέταση και αξιολόγηση της λειτουργίας των σφιγκτήρων.

Υπάρχει κίνδυνος ακράτειας μετά από επέμβαση ραγάδας πρωκτού;
Ο κίνδυνος είναι συνήθως χαμηλός όταν η ένδειξη και η τεχνική είναι σωστές, αλλά δεν είναι μηδενικός. Γι’ αυτό πριν από οποιαδήποτε επέμβαση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το ιστορικό του ασθενούς, προηγούμενες επεμβάσεις, τοκετοί και τυχόν προϋπάρχοντα συμπτώματα διαταραχής εγκράτειας.

Πότε πρέπει να εξεταστώ άμεσα για πόνο ή αίμα στον πρωκτό;
Χρειάζεται άμεση ή σύντομη ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει επίμονη αιμορραγία, έντονος πόνος που δεν υποχωρεί, πυρετός, πρήξιμο, έκκριση πύου, αναιμία, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή αλλαγή στις κενώσεις. Δεν πρέπει κάθε αιμορραγία από τον πρωκτό να αποδίδεται αυτόματα σε ραγάδα ή αιμορροΐδες.

Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 21/06/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD