Τι είναι οι Παραθυρεοειδείς
Παραθυρεοειδείς και Παθήσεις Αυτών. Σε στενή ανατομική σχέση με το θυρεοειδή αδένα βρίσκονται και οι παραθυρεοειδείς αδένες. Οι παραθυρεοειδείς αδένες είναι συνήθως τέσσερεις και γειτνιάζουν συχνότερα με την οπίσθια επιφάνεια του θυρεοειδούς. Παρουσιάζονται αρκετές ανατομικές παραλλαγές, τόσο σε σχέση με τον αριθμό τους, όσο και με την εντόπισή τους. Μπορούν να διακριθούν από τη διαφορετική χροιά που έχουν σε σχέση με το γειτονικό παρέγχυμα του θυρεοειδούς. Οι παραθυρεοειδείς αδένες εκκρίνουν την παραθορμόνη (PTH), μια πεπτιδική ορμόνη, που συμμετέχει στο μεταβολισμό του ασβεστίου μαζί με την καλσιτονίνη και τη βιταμίνη D.
Υπερπαραθυρεοειδισμός
Είναι η πάθηση, κατά την οποία παράγεται στο σώμα μας παραθορμόνη σε ποσότητα περισσότερη από το φυσιολογικό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων ασβεστίου και τη μείωση των επιπέδων φωσφόρου, αλλαγές που οδηγούν σε πολλά προβλήματα υγείας στους μυς, τους νεφρούς, τα οστά, τα δόντια, το νευρικό σύστημα, κ.α. Υπάρχουν τρεις τύποι υπερπαραθυρεοειδισμού: ο πρωτοπαθής, ο δευτεροπαθής, και ο τριτοπαθής.
- Ο πρωτοπαθής οφείλεται πιο συχνά σε ένα καλοήθες αδένωμα, ενώ πιο σπάνια σε αύξηση μεγέθους των παραθυρεοειδών αδένων (υπερπλασία). Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις οφείλεται σε καρκίνο σε κάποιον από τους αυτούς τους αδένες, καταστάσεις κατά τις οποίες έχουμε αυξημένη παραγωγή παραθορμόνης. Ο καρκίνος των παραθυρεοειδών είναι μία πολύ σπάνια κατάσταση και αφορά λιγότερο του 1% των ασθενών που έχουν πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό και λιγότερο του 0.005% όλων των καρκίνων.
- Ο δευτεροπαθής είναι πιο σπάνιος και η αυξημένη παραγωγή παραθορμόνης οφείλεται σε κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας, όπως νεφρική ανεπάρκεια και προβλήματα δυσαπορρόφησης που μπορεί να οδηγήσουν σε ανεπάρκεια της βιταμίνης D.
- Ο τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός είναι σπάνιος. Εμφανίζεται σε κάποιους ασθενείς με δευτεροπαθή υπεπαραθυρεοειδισμό, οι οποίοι μπορεί μετά από χρόνια να αναπτύξουν αυτόνομους στη λειτουργία τους υπερπλαστικούς αδένες, δηλαδή αδένες που δεν υπακούουν στο φυσιολογικό μηχανισμό ρύθμισης και υπερλειτουργούν ανεξάρτητα της τιμής του ασβεστίου.
Διάγνωση υπερπαραθυρεοειδισμού
Η διάγνωση και ο έλεγχος του υπερπαραθυρεοειδισμού περιλαμβάνει τα ακόλουθα:
- Αιματολογικός έλεγχος για ασβέστιο και παραθορμόνη
- Ακτινολογικός έλεγχος, όπως ακτινογραφία νεφρών, ουρητήρων, κύστης για τον έλεγχο νεφρολιθίασης
- Μέτρηση οστικής πυκνότητας
- Η εντόπιση παθολογικών παραθυρεοειδών αδένων γίνεται με:
- Υπερηχογράφημα
- Σπινθηρογράφημα με sestamibi (ο ασθενής λαμβάνει μια πολύ μικρή ποσότητα μιας ραδιενεργούς ουσίας, η οποία απορροφάται μόνο από τον υπερλειτουργούντα παραθυρεοειδή αδένα και μας βοηθά στον εντοπισμό του). Το σπινθηρογράφημα πρέπει παντα να συμπεριλαμβάνει και τον θώρακα, λόγω τόυ συχνού εντοπισμού εκτόπου παραθυρεοειδούς ή και 5ου παραθυρειειδούς αδένος στον θύμο αδένα ή στο μεσοθωράκιο.
Συμπτώματα υπερπαραθυρεοειδισμού
Οι περισσότεροι ασθενείς δεν παρουσιάζουν εμφανή συμπτώματα. Κάποιοι μπορεί να παραπονεθούν για αδυναμία, κόπωση και ακαθόριστο πόνο.
Με το χρόνο μπορεί να αναπτυχθούν τα ακόλουθα: νεφρολιθίαση, κοιλιακό άλγος, δίψα, απώλεια όρεξης, ναυτία, εμετοί, οστεοπόρωση, κατάγματα οστών, διαταραχές μνήμης, σύγχυση και μυϊκή αδυναμία.
Η αυξημένη ποσότητα παραθορμόνης που κυκλοφορεί στο σώμα μας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως:
- Οστεοπόρωση: όσο πιο πολύ παραθορμόνη παράγεται τόσο περισσότερο ασβέστιο χάνουν τα οστά, με αποτέλεσμα να γίνονται αδύναμα, εύθραυστα, με αυξημένη πιθανότητα καταγμάτων.
- Νεφρολιθίαση: ο οργανισμός προσπαθεί αποβάλει το επιπλέον ασβέστιο με τα ούρα με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος για δημιουργία νεφρολιθίασης.
- Πεπτικό έλκος: τα υψηλά επίπεδα ασβεστίου διεγείρουν την έκκριση υδροχλωρικού οξέος.
- Αρτηριακή υπέρταση: αυξημένος κίνδυνος για αρτηριακή υπέρταση και καρδιακή ανεπάρκεια πιθανόν λόγω αγγειοσύσπασης και βλάβης των νεφρών.
- Ψυχολογικές διαταραχές: κατάθλιψη, αλλαγή συμπεριφοράς, συναισθηματική αστάθεια κ.α.
Αδένωμα και Υπερπλασία Παραθυρεοειδών
Το αδένωμα παραθυρεοειδούς είναι καλοήθης όγκος που αναπτύσσεται συνήθως σε έναν μόνο παραθυρεοειδή αδένα και αποτελεί τη συχνότερη αιτία πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού. Ο αδένας αυτός παράγει υπερβολική ποσότητα παραθορμόνης (PTH), με αποτέλεσμα αυξημένο ασβέστιο στο αίμα, οστική αποδόμηση και συχνά νεφρολιθίαση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η εντόπιση του αδενώματος γίνεται με ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις (υπέρηχος, σπινθηρογράφημα sestamibi) και η οριστική θεραπεία είναι η στοχευμένη χειρουργική αφαίρεσή του (εστιασμένη παραθυρεοειδεκτομή) από έμπειρο χειρουργό τραχήλου.
Η υπερπλασία των παραθυρεοειδών αφορά στη διάχυτη αύξηση του μεγέθους και της λειτουργίας δύο, τριών ή και όλων των παραθυρεοειδών αδένων. Μπορεί να εμφανιστεί ως πρωτοπαθής διαταραχή ή συχνότερα στο πλαίσιο δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού, όπως σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Η συνεχής υπερπαραγωγή παραθορμόνης οδηγεί σε σοβαρή διαταραχή του μεταβολισμού ασβεστίου–φωσφόρου, οστική νόσο και νεφρική επιβάρυνση. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει αρχικά συντηρητικά μέτρα (ρύθμιση ασβεστίου, φωσφόρου, βιταμίνης D), αλλά σε προχωρημένες ή ανθεκτικές περιπτώσεις απαιτείται πιο εκτεταμένη χειρουργική παρέμβαση (υποσύνολη ή ολική παραθυρεοειδεκτομή με ή χωρίς αυτομεταμόσχευση).
Θεραπεία υπερπαραθυρεοειδισμού
Η θεραπεία είναι χειρουργική, βασιζόμενη στις αρχές χειρουργικής του θυρεοειδούς, με ανατομική προσπέλαση μικρή τομή “χαμόγελου” στον λαιμό. Αποσκοπεί στον εντοπισμό και αφαίρεση του πάσχοντος ή των πασχόντων παραθυρεοειδών αδένων, και στην διατήρηση τουλάχιστον του 1/4 αδένος με αυτομεταμόσχευση στο αντιβράχιο.
Πρέπει παντα να επιτελείται ταχεία “βιοψική” αναγνωριση του αφαιρεθέντος ιστού προς πιστοποίηση ότι πρόκειται για παραθυρεοειδή αδένα, και αν συνυπάρχει παθολογία απο τον θυρεοειδή αδένα, θα πρέπει να γίνεται και θυρεοειδεκτομή.
Ο χειρουργός κ. Σάμπαλης, επιτεέι με απόλυτη ασφάλεια και εμπειρία, παραθυρεοειδεκτομή, και με την χρήση ειδικού νευροδιεγέρτη, για την ανίχνευση των κάτω λαρυγγικών νεύρων.
FAQ – Συχνές Ερωτήσεις
1. Τι είναι ο υπερπαραθυρεοειδισμός και ποιες παθήσεις περιλαμβάνουν οι παραθυρεοειδείς;
Ο υπερπαραθυρεοειδισμός είναι πάθηση των παραθυρεοειδών αδένων, όπου παράγεται υπερβολική παραθορμόνη (PTH) με αποτέλεσμα αυξημένο ασβέστιο στο αίμα και βλάβες σε οστά, νεφρούς και καρδιαγγειακό. Στην ομάδα των παθήσεων των παραθυρεοειδών ανήκουν ο πρωτοπαθής, δευτεροπαθής και τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός, αλλά και πιο σπάνιες διαταραχές.
2. Ποια είναι τα συχνότερα συμπτώματα του υπερπαραθυρεοειδισμού;
Πολλοί ασθενείς είναι ασυμπτωματικοί και διαγιγνώσκονται τυχαία σε αιματολογικό έλεγχο. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, συνήθως εμφανίζονται κόπωση, μυϊκή αδυναμία, οστικά άλγη, συχνές ουρολοιμώξεις ή νεφρολιθίαση, γαστρεντερικές ενοχλήσεις (ναυτία, δυσπεψία) και διαταραχές διάθεσης ή μνήμης.
3. Πότε χρειάζεται χειρουργείο (παραθυρεοειδεκτομή);
Η παραθυρεοειδεκτομή συνιστάται όταν υπάρχουν συμπτώματα, υψηλό ασβέστιο, οστεοπόρωση ή προηγούμενα κατάγματα, νεφρολιθίαση ή έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, αλλά και σε νεότερους ασθενείς ακόμα κι αν είναι σχεδόν ασυμπτωματικοί. Η ένδειξη εξατομικεύεται μετά από πλήρη ενδοκρινολογική και χειρουργική εκτίμηση.
4. Πώς πραγματοποιείται η χειρουργική επέμβαση και πόσο ασφαλής είναι;
Σήμερα η παραθυρεοειδεκτομή γίνεται συνήθως μέσω μικρής τομής στον τράχηλο (minimal access surgery), με προεγχειρητικό εντοπισμό του αδένα και, όπου χρειάζεται, διεγχειρητική παρακολούθηση PTH. Η χρήση νευροδιεγέρτη βοηθά στην προστασία των λαρυγγικών νεύρων. Οι περισσότεροι ασθενείς παραμένουν στο νοσοκομείο λιγότερο από 24 ώρες και επιστρέφουν γρήγορα στις δραστηριότητές τους.
5. Γιατί να απευθυνθώ σε εξειδικευμένο χειρουργό θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών όπως ο Δρ. Γ. Σάμπαλης;
Η χειρουργική των παραθυρεοειδών απαιτεί εμπειρία στην προεγχειρητική διερεύνηση, στον εντοπισμό των αδένων και στην προστασία των νεύρων και των φωνητικών χορδών. Ο Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, με εξειδίκευση στη χειρουργική θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών και σύγχρονες τεχνικές ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής, προσφέρει ολοκληρωμένη προσέγγιση, από τη διάγνωση έως την ασφαλή χειρουργική αντιμετώπιση και τη μετεγχειρητική παρακολούθηση.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 01/12/2025 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
