Τι είναι το Περιεδρικό Απόστημα – Απόστημα Πρωκτού(perianal abscess);
Το περιεδρικό απόστημα αποτελεί την οξεία φάση μιας ορθοπρωκτικής λοίμωξης, η χρόνια φάση της οποίας είναι το περιεδρικό συρίγγιο. Εκδηλώνεται με πόνο και πυρετό, καθώς και με συλλογή πύου στην περιοχή γύρω από τον πρωκτό, ενώ είναι αποτέλεσμα μικροβιακής φλεγμονής της περιπρωκτικής περιοχής. Η θεραπεία του περιεδρικού αποστήματος είναι αμιγώς χειρουργική και συνίσταται στην έγκαιρη διάνοιξη και ευρεία παροχέτευσή του δια της συντομότερης οδού.
Η διάγνωση γίνεται κυρίως κλινικά, ενώ σε βαθιά/υποτροπιάζοντα αποστήματα μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα ή MRI για χαρτογράφηση.
Αίτια & Παράγοντες κινδύνου
- Κρυπτοαδενική θεωρία (το συχνότερο αίτιο):
Μικροί αδένες μέσα στον πρωκτικό σωλήνα μπορεί να φλεγμαίνουν. Όταν ο πόρος τους αποφραχθεί, τα μικρόβια παγιδεύονται, δημιουργείται λοίμωξη και το πύον “εγκλωβίζεται” στους γύρω ιστούς, σχηματίζοντας περιεδρικό απόστημα. - Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο/τη βαρύτητα:
- Σακχαρώδης διαβήτης (χειρότερη άμυνα/επούλωση, αυξημένος κίνδυνος λοίμωξης)
- Ανοσοκαταστολή (π.χ. κορτιζόνη, βιολογικοί παράγοντες ή άλλες καταστάσεις μειωμένης άμυνας)
- Νόσος Crohn (συχνότερες φλεγμονές στην περιοχή, πιθανή συνύπαρξη συριγγίων)
- Τοπικές καταστάσεις που ευνοούν απόστημα ή υποτροπή:
- Ραγάδα πρωκτού (μπορεί να λειτουργήσει ως “πύλη εισόδου” μικροβίων)
- Προϋπάρχον περιεδρικό συρίγγιο (συχνή συνύπαρξη ή εξέλιξη μετά από απόστημα)
Συμπτώματα του Περιεδρικού Αποστήματος (perianal abscess)
Τα συμπτώματα του περιεδρικού αποστήματος εμφανίζονται συνήθως αιφνίδια και επιδεινώνονται γρήγορα.
Ο ασθενής αισθάνεται έντονο, συνεχές πόνο γύρω από τον πρωκτό, που χειροτερεύει στο κάθισμα, στο περπάτημα ή κατά την κένωση. Η περιοχή είναι κόκκινη, ζεστή και διογκωμένη, συχνά με ένα επώδυνο «εξόγκωμα» που ψηλαφάται δίπλα στον πρωκτό. Μπορεί να συνυπάρχει αίσθημα παλμών/σφυγμού στο σημείο, δυσκολία στην αφόδευση, ακόμη και στην ούρηση, καθώς και γενικά συμπτώματα όπως πυρετός, ρίγη και κακουχία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αν το απόστημα «σπάσει» αυτόματα, παρατηρείται έκκριση πύου και παροδική ανακούφιση του πόνου, κάτι που όμως δεν αναιρεί την ανάγκη για άμεση χειρουργική εκτίμηση.
Πότε είναι επείγον – πότε πάω άμεσα σε εφημερεύον
Αναζήτησε άμεσα ιατρική εκτίμηση (ιδανικά σε εφημερεύον/χειρουργικό) αν υπάρχει οποιοδήποτε από τα παρακάτω:
- Πυρετός ή/και ρίγη
- Ταχύ “φούσκωμα”/γρήγορη αύξηση της διόγκωσης γύρω από τον πρωκτό
- Έντονος πόνος που δεν σε αφήνει να καθίσεις ή να κινηθείς φυσιολογικά
- Κατακράτηση ούρων (δυσκολία ή αδυναμία ούρησης)
- Σακχαρώδης διαβήτης ή ανοσοκαταστολή (υψηλότερος κίνδυνος επιπλοκών)
- Διάχυτη ερυθρότητα, έντονη κακουχία ή γενικευμένη επιδείνωση
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν περιμένουμε να “περάσει μόνο του”, γιατί μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα και να χρειαστεί άμεση παροχέτευση και στοχευμένη αντιμετώπιση.
Ο ρόλος της Μαγνητικής Τομογραφίας
Η μαγνητική τομογραφία (MRI) πρωκτού–περινέου έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο κυρίως σε σύνθετες ή υποτροπιάζουσες περιεδρικές λοιμώξεις. Δεν χρειάζεται σε κάθε «απλό» περιεδρικό απόστημα, αλλά προτείνεται όταν υποψιαζόμαστε βαθιά συλλογή, πολλαπλές κοιλότητες ή συνύπαρξη περιεδρικού συριγγίου, ειδικά σε ασθενείς με νόσο Crohn. Η MRI προσφέρει εξαιρετική απεικόνιση των μαλακών μορίων, χαρτογραφεί με ακρίβεια τη διαδρομή ενός συριγγίου και τη σχέση του με τον σφιγκτηριακό μηχανισμό, βοηθώντας τον χειρουργό να σχεδιάσει στοχευμένη και ασφαλή επέμβαση, με μικρότερο κίνδυνο υποτροπής και διαταραχών εγκράτειας.
Είδη αποστημάτων
Τα αποστήματα της περιπρωκτικής χώρας (perianal abscess) ποικίλλουν ανάλογα με την ανατομική τους θέση και την σχέση με ιδιαίτερες μυϊκές (κυρίως) δομές, που υπάρχουν στην περιοχή και έχουν άμεση σχέση με την λειτουργία του κατώτερου ορθού-πρωκτού και την στήριξη του.
Ανάλογα με την θέση λοιπόν, διαιρούνται σε:
- ευθυσχιακά
- περιπρωκτικά
- διασφιγκτηριακά και
- υπερσφιγκτηριακά (ύπερθεν των ανελκτήρων)
Η δυσκολία της αντιμετώπισης εξαρτάται από αυτή ακριβώς την σημειολογία όπως επίσης και η διερεύνηση αυτών.
Πολλές φορές η διάγνωση των σπανίων και δύσκολων υπερσφιγκτηριακών συριγγίων δεν είναι εφικτή κλινικά και χρειάζονται απεικονιστικές εξετάσεις όπως το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα και η αξονική τομογραφία.
Επίσης η αντιμετώπιση τους ενώ μεν είναι πάντα χειρουργική, πολλές φορές μπορούν να αντιμετωπιστούν με άλλες παρεμβάσεις, όπως πχ η καθοδηγούμενη μέσω αξονικού τομογράφου παροχέτευση.
Θεραπεία Περιεδρικού Αποστήματος
Η αντιμετώπιση είναι η άμεση επίσκεψη σε χειρουργό, με στόχο την κλινική εξέταση και διαπίστωση της νόσου. Η αντιμετώπιση πρέπει να είναι άμεση με στόχο την διάνοιξη και παροχέτευση του αποστήματος σε χειρουργική αίθουσα με υπνοαναλγησία, μέθη ή και γενική νάρκωση ανάλογα με την βαρύτητα της πάθησης και την κατάσταση του ασθενούς.
Εάν δε γίνει η σωστή χειρουργική παροχέτευση, υπάρχει μεγάλο ενδεχόμενο υποτροπής του αποστήματος και δημιουργία επιπλοκών.
Η μετέπειτα πορεία του ασθενούς, συνήθως είναι η ΑΜΕΣΗ ανακούφιση των συμπτωμάτων, υποχώρηση του πυρετού και της κακουχίας.
Ο ασθενής θα πρέπει να λάβει αντιβιοτική αγωγή μετεγχειρητικά και θα χρειαστούν αλλαγές του τραύματος σε καθημερινή βάση, με τακτικές επισκέψεις στον θεράποντα χειρουργό για έλεγχο της πορείας της νόσου.
Επικοινωνήστε τώρα με το γιατρό!
ώπιση τους ενώ μεν είναι πάντα χειρουργική, πολλές φορές μπορούν να αντιμετωπιστούν με άλλες παρεμβάσεις, όπως πχ η καθοδηγούμενη μέσω αξονικού τομογράφου παροχέτευση.
Ανάρρωση & φροντίδα τραύματος (τι να περιμένω)
Μετά την παροχέτευση, η πορεία είναι συνήθως γρήγορη και προβλέψιμη, αρκεί να τηρηθούν βασικές οδηγίες φροντίδας:
- Άμεση ανακούφιση: στις περισσότερες περιπτώσεις ο πόνος μειώνεται αισθητά μέσα στις πρώτες ώρες–24 ώρες μετά την παροχέτευση.
- Αλλαγές τραύματος & υγιεινή: κράτησε την περιοχή καθαρή και στεγνή, με τακτικές αλλαγές γάζας/επιθέματος σύμφωνα με τις οδηγίες. Χλιαρά καθιστικά μπάνια μπορούν να βοηθήσουν στην άνεση και στην καθαριότητα της περιοχής.
- Επάνοδος δραστηριοτήτων: ελαφριές δραστηριότητες γίνονται συνήθως σύντομα, ενώ η πλήρης επιστροφή στην καθημερινότητα εξαρτάται από την έκταση του αποστήματος και τη γενική σου κατάσταση.
- Πότε επανεξέταση: προγραμματισμένος έλεγχος γίνεται συνήθως σε λίγες ημέρες, για αξιολόγηση της επούλωσης και για να αποκλειστεί ή να εντοπιστεί έγκαιρα πιθανό περιεδρικό συρίγγιο.
- Πότε χρειάζεται “επανέλεγχος” νωρίτερα: αν εμφανιστούν πυρετός, επιδείνωση του πόνου, νέα/αυξανόμενη διόγκωση, έντονη ερυθρότητα που επεκτείνεται, δύσοσμες εκκρίσεις ή γενική κακουχία.
FAQ – Συχνές Ερωτήσεις
1. Τι είναι το περιεδρικό απόστημα;
Το περιεδρικό απόστημα είναι μια οξεία λοίμωξη γύρω από τον πρωκτό, όπου συγκεντρώνεται πύον στους περιπρωκτικούς ιστούς. Προκαλεί έντονο πόνο, ερυθρότητα, διόγκωση και συχνά πυρετό και απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
2. Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα του περιεδρικού αποστήματος;
Χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι ο έντονος πόνος γύρω από τον πρωκτό, ερυθρότητα και ζέστη στο σημείο, ένα ψηλαφητό επώδυνο «εξόγκωμα», δυσκολία στο κάθισμα ή στην κένωση και πιθανός πυρετός με ρίγη και γενική κακουχία.
3. Πώς γίνεται η διάγνωση; Χρειάζονται ειδικές εξετάσεις;
Στις περισσότερες περιπτώσεις η διάγνωση γίνεται κλινικά από τον έμπειρο χειρουργό, με επισκόπηση και ψηλάφηση της περιοχής και ψηφιακή ορθική εξέταση. Σε βαθιά ή άτυπα αποστήματα μπορεί να χρειαστεί ενδοπρωκτικό υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία για ακριβή χαρτογράφηση της συλλογής.
4. Ποια είναι η θεραπεία και αν αρκούν τα αντιβιοτικά;
Η βασική θεραπεία είναι η χειρουργική διάνοιξη και παροχέτευση του αποστήματος, συνήθως με σύντομη επέμβαση υπό αναισθησία. Τα αντιβιοτικά μπορεί να χορηγηθούν συμπληρωματικά, αλλά δεν υποκαθιστούν τη χειρουργική παροχέτευση, γιατί το πύον πρέπει να απομακρυνθεί για να ελεγχθεί η λοίμωξη.
5. Υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί περιεδρικό συρίγγιο ή να υποτροπιάσει;
Ναι, ένα ποσοστό ασθενών αναπτύσσει περιεδρικό συρίγγιο μετά από απόστημα, ιδιαίτερα όταν η φλεγμονή ξεκινά από τους πρωκτικούς αδένες ή υπάρχει υποκείμενη νόσος Crohn. Η σωστή και έγκαιρη παροχέτευση, η παρακολούθηση από εξειδικευμένο χειρουργό και η αντιμετώπιση τυχόν υποκείμενης πάθησης μειώνουν τον κίνδυνο υποτροπής.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 13/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
