Η χειρουργική αποκατάσταση κήλης είναι από τις πιο συχνές επεμβάσεις στη γενική χειρουργική και στις περισσότερες περιπτώσεις η πορεία είναι ομαλή. Παρ’ όλα αυτά, όπως σε κάθε χειρουργείο, μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές. Κάποιες είναι άμεσες (ώρες–ημέρες) και άλλες απώτερες (εβδομάδες–μήνες ή και χρόνια). Επίσης, το “προφίλ” των επιπλοκών αλλάζει ανάλογα με το είδος της κήλης (βουβωνοκήλη, μετεγχειρητική, ομφαλοκήλη κ.λπ.) και την τεχνική (ανοικτή vs λαπαροσκοπική/ρομποτική, με ή χωρίς πλέγμα).
Σημαντικό: Οι παρακάτω πληροφορίες είναι γενικές. Η βαρύτητα και η πιθανότητα κάθε επιπλοκής εξαρτώνται από παράγοντες όπως ηλικία, κάπνισμα, παχυσαρκία, διαβήτης, φάρμακα (π.χ. αντιπηκτικά), μέγεθος κήλης, προηγούμενα χειρουργεία και τοπικά ανατομικά στοιχεία.
Τι θεωρείται “αναμενόμενο” μετά το χειρουργείο και τι όχι
Συνήθως αναμενόμενα (ιδίως τις πρώτες 3–10 ημέρες):
- ήπιος έως μέτριος πόνος/τράβηγμα στην περιοχή
- ήπιο οίδημα και μελανιές
- αίσθημα “κόμπου” ή μικρό εξόγκωμα (συχνά οροκήλη/σερόμα)
- δυσφορία στην κίνηση, στο βήχα ή στο γέλιο
Σήματα κινδύνου (επικοινωνία άμεσα / επείγοντα ανάλογα με την ένταση):
- πυρετός, ρίγος, έντονη κακουχία
- ερυθρότητα που επεκτείνεται, ζέστη, έντονος πόνος ή δύσοσμο υγρό από την τομή
- αιμορραγία που “μουσκεύει” επανειλημμένα τις γάζες
- δυσκολία στην ούρηση (ιδίως τις πρώτες ώρες), έντονο φούσκωμα, επίμονος έμετος
- έντονος πόνος στον όρχι, σημαντικό οίδημα όσχεου ή απότομη αλλαγή χρώματος
- ξαφνικό εξόγκωμα που δεν υποχωρεί, με πόνο/ναυτία (υποψία υποτροπής ή περίσφιξης)
Α. Άμεσες επιπλοκές (ώρες – πρώτες 2 εβδομάδες)
1) Αιμορραγία – αιμάτωμα
Τι είναι: συλλογή αίματος στο τραύμα ή βαθύτερα.
Πού το βλέπουμε: συχνά σε βουβωνοκήλη (μελανιές στη βουβωνική χώρα/όσχεο), αλλά και σε κοιλιοκήλες.
Τι αυξάνει τον κίνδυνο: αντιπηκτικά/αντιαιμοπεταλιακά, υπέρταση, δύσκολη παρασκευή, μεγάλη κήλη.
Τι γίνεται: από απλή παρακολούθηση/συμπίεση έως παροχέτευση ή σπάνια επανεπέμβαση αν είναι μεγάλο και πιεστικό.
2) Σερόμα (οροκήλη) – “φούσκωμα” κάτω από την τομή
Τι είναι: συλλογή ορού (διαυγές υγρό) σε χώρο που “άδειασε” μετά την ανάταξη του σάκου.
Συχνό σε: ομφαλοκήλες/μετεγχειρητικές κήλες και μετά από λαπαροσκοπική αποκατάσταση κοιλιοκήλης, αλλά και σε μεγάλες βουβωνοκήλες.
Κλινικά: μαλακό εξόγκωμα, συνήθως χωρίς πυρετό.
Αντιμετώπιση: κατά κανόνα υποχωρεί σταδιακά. Παρακέντηση γίνεται επιλεκτικά (όχι “αυτόματα”), γιατί αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης, ιδιαίτερα όταν υπάρχει πλέγμα.
3) Λοίμωξη τραύματος / λοίμωξη πλέγματος
Λοίμωξη τραύματος: ερυθρότητα, θερμότητα, πόνος, υγρό, πυρετός. Συνήθως αντιμετωπίζεται με καθαρισμό/αντιβίωση.
Λοίμωξη πλέγματος: πιο σπάνια αλλά πιο “δύσκολη”. Μπορεί να εμφανιστεί και καθυστερημένα.
Σημασία: η λοίμωξη σε παρουσία πλέγματος απαιτεί στενή παρακολούθηση—μερικές φορές χρειάζονται παροχετεύσεις, παρατεταμένη αγωγή, και σε επίμονες περιπτώσεις αφαίρεση πλέγματος.
4) Κατακράτηση ούρων (κυρίως σε βουβωνοκήλη)
Συχνότερα σε: άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας, υπερτροφία προστάτη, μετά από ραχιαία αναισθησία ή ισχυρά αναλγητικά.
Τι γίνεται: προσωρινός καθετήρας και ρύθμιση παραγόντων κινδύνου.
5) Θρομβοεμβολικά επεισόδια (DVT/PE)
Σχετίζονται με: ακινησία, παχυσαρκία, ιστορικό θρόμβωσης, κακοήθεια.
Πρόληψη: πρώιμη κινητοποίηση, ελαστικές κάλτσες/συσκευές συμπίεσης, και σε επιλεγμένους ασθενείς φαρμακευτική προφύλαξη.
6) Κάκωση γειτονικών δομών (σπάνιο αλλά σημαντικό)
- Έντερο/επίπλουν: κυρίως σε μεγάλες μετεγχειρητικές κήλες ή σε λαπαροσκοπική είσοδο όταν υπάρχουν συμφύσεις.
- Ουροδόχος κύστη: σε ορισμένες βουβωνοκήλες (ιδίως μεγάλες/υποτροπές).
- Αγγεία: ιδιαίτερα στη βουβωνική χώρα ή στην πύελο (σπάνιο, αλλά σοβαρό).
Β. Απώτερες επιπλοκές (εβδομάδες – μήνες/χρόνια)
1) Χρόνιος πόνος (ιδίως μετά από βουβωνοκήλη)
Ορισμός πρακτικά: πόνος/ενόχληση που επιμένει πέρα από την “αναμενόμενη” φάση επούλωσης (συχνά >3 μήνες).
Γιατί συμβαίνει:
- ερεθισμός ή παγίδευση νεύρων
- ουλώδης ιστός γύρω από πλέγμα/ράμματα
- “νευροπαθητικός” πόνος (κάψιμο, τσιμπήματα, ηλεκτρισμός)
Νεύρα που συζητάμε κλασικά στη βουβωνική χώρα:
- λαγονοβουβωνικό (ilioinguinal)
- λαγονοϋπογάστριο (iliohypogastric)
- γεννητικός κλάδος του γεννητομηριαίου (genital branch of genitofemoral)
(και σε ορισμένα πλαίσια αναφέρεται και το μηριαίο δερματικό πλάγιο για πόνο μηρού)
Τι βοηθά: σωστή διάγνωση (νευροπαθητικός vs “μηχανικός” πόνος), αναλγητικά/νευροπαθητικά φάρμακα όταν ενδείκνυται, φυσικοθεραπεία, στοχευμένοι αποκλεισμοί νεύρων· σπανιότερα, ειδικές επεμβάσεις (π.χ. νευρεκτομή/αφαίρεση υλικού) σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
2) Υποτροπή κήλης
Τι σημαίνει: επανεμφάνιση κήλης στο ίδιο σημείο.
Παράγοντες κινδύνου:
- κάπνισμα, παχυσαρκία, κακή ρύθμιση διαβήτη
- χρόνιος βήχας/ΧΑΠ, δυσκοιλιότητα, υπερπλασία προστάτη (έντονο σφίξιμο)
- μεγάλο έλλειμμα κοιλιακού τοιχώματος, πολλαπλές υποτροπές
- λοίμωξη τραύματος/πλέγματος
Σημείωση: η υποτροπή δεν σημαίνει “αποτυχία” ενός ανθρώπου ή μιας τεχνικής από μόνη της—συχνά είναι συνδυασμός βιολογίας ιστών + φορτίου + παραγόντων κινδύνου.
3) Επιπλοκές σχετιζόμενες με πλέγμα (mesh-related)
- χρόνια φλεγμονή/δυσφορία
- συρρίκνωση ή “πτυχοποίηση” πλέγματος (meshoma) με πόνο/αίσθημα ξένου σώματος
- μετατόπιση (σπάνιο σε σωστά τοποθετημένο πλέγμα, πιο πιθανό σε πολύπλοκες περιπτώσεις)
- διάβρωση/συρίγγιο (πολύ σπάνιο, κυρίως σε περίπλοκες κοιλιοκήλες ή μετά από λοίμωξη/πολλαπλά χειρουργεία)
4) Ατροφία όρχεως / ισχαιμική ορχίτιδα (σπάνια, αφορά βουβωνοκήλη)
Μπορεί να σχετίζεται με τραυματισμό/θρόμβωση αγγείων του σπερματικού τόνου, κυρίως σε μεγάλες κήλες ή υποτροπές. Θέλει άμεση εκτίμηση όταν υπάρχει έντονος πόνος/οίδημα όρχεως.
5) Συμφύσεις – ειλεός (κυρίως σε κοιλιοκήλες/μετεγχειρητικές)
Περισσότερο σχετίζονται με το ιστορικό προηγούμενων επεμβάσεων και τη διαχείριση του περιτοναίου/εντέρου. Η λαπαροσκόπηση σε αρκετές περιπτώσεις μειώνει το τραύμα του κοιλιακού τοιχώματος, αλλά οι συμφύσεις παραμένουν “βιολογικό” ζήτημα, ειδικά σε πολυχειρουργημένους.
Ανάλυση ανά είδος κήλης (και οι “χαρακτηριστικές” επιπλοκές)
1) Βουβωνοκήλη (inguinal hernia)
Άμεσες
- αιμάτωμα/μελανιές, οίδημα όσχεου
- σερόμα (ιδίως σε μεγάλες κήλες)
- κατακράτηση ούρων
- λοίμωξη τραύματος (σπάνια)
- σπάνια: κάκωση αγγείων/σπερματικού τόνου, τραυματισμός κύστης
Δείτε ειδικά για την βουβωνοκήλη στο άρθρο μου.
Απώτερες
- χρόνιος βουβωνικός πόνος (νευροπαθητικός ή μηχανικός)
- υποτροπή
- αίσθημα “τραβήγματος” ή δυσφορία σε έντονη δραστηριότητα
- σπάνια: επιπλοκές πλέγματος
Τεχνική και επιπλοκές (πρακτικά):
- Στην ανοικτή αποκατάσταση, ο χρόνιος πόνος συχνά σχετίζεται με επιφανειακά νεύρα και τοπική ουλοποίηση.
- Στη λαπαροσκοπική/ρομποτική (TAPP/TEP), μειώνεται συνήθως το τραύμα του δέρματος, αλλά υπάρχουν ειδικοί κίνδυνοι (π.χ. τραυματισμός περιτοναίου, σπάνια αγγειακές/κυστικές κακώσεις, διαφορετική κατανομή νευρικού ερεθισμού). Η συνολική εικόνα εξαρτάται πολύ από την ανατομία και την εμπειρία της ομάδας.
2) Μηροκήλη (femoral hernia)
Η μηροκήλη έχει μεγαλύτερη τάση για περίσφιξη προεγχειρητικά, οπότε συχνά χειρουργείται νωρίτερα.
Άμεσες
- αιμάτωμα/πόνος κοντά σε μεγάλα αγγεία του μηρού (ανατομικά “στενή” περιοχή)
- λοίμωξη τραύματος (σπάνια)
Απώτερες
- υποτροπή (ιδίως αν το έλλειμμα είναι “δύσκολο” ή συνυπάρχει βουβωνοκήλη)
- χρόνιος πόνος (λιγότερο συχνός από τη βουβωνοκήλη, αλλά υπαρκτός)
3) Ομφαλοκήλη & επιγαστρική κήλη (umbilical/epigastric)
Άμεσες
- σερόμα (πολύ συχνό “αίσθημα εξογκώματος”)
- αιμάτωμα
- λοίμωξη τραύματος (ιδίως σε διαβήτη/κάπνισμα/παχυσαρκία)
Απώτερες
- υποτροπή (ιδίως σε μεγαλύτερα ελλείμματα χωρίς ενίσχυση, ή σε αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση)
- χρόνιος πόνος/δυσφορία
- επιπλοκές πλέγματος (σπάνια αλλά πιθανές)
4) Μετεγχειρητική κοιλιοκήλη (incisional hernia)
Εδώ μιλάμε συχνά για πιο “πολύπλοκη” χειρουργική του κοιλιακού τοιχώματος.
Άμεσες
- σερόμα, αιμάτωμα (λόγω μεγάλων παρασκευών)
- λοίμωξη τραύματος / συλλογή (από απλή έως σοβαρή)
- διαταραχές επούλωσης, διάνοιξη τραύματος
- σπάνια: κάκωση εντέρου (ιδίως με συμφύσεις), αναπνευστικές επιπλοκές σε μεγάλες αποκαταστάσεις
Απώτερες
- υποτροπή (ιδίως σε μεγάλες κήλες, παχυσαρκία, κάπνισμα)
- χρόνιος πόνος/αίσθημα “σφιξίματος” κοιλιακού τοιχώματος
- επιπλοκές πλέγματος (χρόνια λοίμωξη, συρίγγια – σπάνια αλλά σοβαρά)
- “λειτουργικά” ζητήματα κοιλιακού τοιχώματος (π.χ. μειωμένη αντοχή, δυσφορία σε δραστηριότητες) αν το μυοπεριτοναικό σύστημα είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένο
5) Παραστομιακή κήλη (parastomal hernia)
Άμεσες
- επιπλοκές τραύματος, συλλογές
- δυσκολία στην εφαρμογή του σάκου/ερεθισμός δέρματος (όχι “χειρουργική” επιπλοκή με τη στενή έννοια, αλλά επηρεάζει πολύ την ποιότητα ζωής)
Απώτερες
- υψηλότερος κίνδυνος υποτροπής συγκριτικά με άλλες κήλες
- προβλήματα με πλέγμα/λοίμωξη σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- επεισόδια απόφραξης/δυσλειτουργίας στόμιου (ανάλογα με την ανατομία)
Πώς μειώνουμε τον κίνδυνο επιπλοκών (πρακτικά και ρεαλιστικά)
- Διακοπή καπνίσματος πριν το χειρουργείο (βελτιώνει επούλωση, μειώνει λοιμώξεις/υποτροπές).
- Ρύθμιση διαβήτη (καλύτερη επούλωση, λιγότερες λοιμώξεις).
- Έλεγχος βήχα/ΧΑΠ, ρύθμιση δυσκοιλιότητας και ούρησης (λιγότερο “σφίξιμο”).
- Σταδιακή επιστροφή στη δραστηριότητα: η πρώιμη ήπια κινητοποίηση βοηθά, αλλά η βαριά άρση φορτίων πρέπει να γίνεται με πλάνο.
- Σωστή παρακολούθηση τραύματος: μικρά σημάδια λοίμωξης όταν αντιμετωπίζονται έγκαιρα, σπάνια “μεγαλώνουν”.
- Ρεαλιστικός στόχος βάρους σε μεγάλες κοιλιοκήλες, όπου είναι εφικτό.
Τι να ρωτήσει ο ασθενής στο ιατρείο (και γιατί έχει σημασία)
- Ποια τεχνική προτείνεται για τη δική μου κήλη και ποιο είναι το σκεπτικό;
- Θα χρησιμοποιηθεί πλέγμα; ποια είναι τα οφέλη/οι ιδιαίτεροι κίνδυνοι στην περίπτωσή μου;
- Τι είναι “φυσιολογικό” να νιώθω τις πρώτες 2 εβδομάδες;
- Πότε επιστρέφω σε οδήγηση, δουλειά, γυμναστική και άρση βάρους;
- Ποια σημάδια σημαίνουν ότι πρέπει να επικοινωνήσω άμεσα;
Μικρό κλείσιμο (χωρίς υπερβολές)
Οι επιπλοκές μετά από επέμβαση κήλης έχουν μεγάλο εύρος: από ενοχλήσεις που περνούν μόνες τους (όπως ένα μικρό σερόμα) έως πιο σοβαρές καταστάσεις που χρειάζονται έγκαιρη παρέμβαση. Η σωστή ενημέρωση, η προεγχειρητική προετοιμασία (όπου γίνεται) και η στενή επικοινωνία τις πρώτες ημέρες μετά το χειρουργείο μειώνουν ουσιαστικά τα προβλήματα και βελτιώνουν την εμπειρία ανάρρωσης.
FAQ – Συχνές ερωτήσεις
1) Ποιες επιπλοκές θεωρούνται “συχνές” μετά από επέμβαση κήλης;
Συχνότερα βλέπουμε πόνο/δυσφορία, μελανιές ή αιμάτωμα, οίδημα και σερόμα (συλλογή υγρού). Συνήθως υποχωρούν με παρακολούθηση και σωστή καθοδήγηση.
2) Τι είναι το σερόμα και πρέπει να με ανησυχήσει;
Το σερόμα είναι συλλογή διαυγούς υγρού κάτω από την τομή ή στο σημείο της αποκατάστασης. Τις περισσότερες φορές είναι ακίνδυνο και υποχωρεί μόνο του. Αν συνοδεύεται από πυρετό, έντονη ερυθρότητα ή πόνο που χειροτερεύει, χρειάζεται αξιολόγηση.
3) Πότε πρέπει να επικοινωνήσω άμεσα με τον χειρουργό;
Όταν υπάρχει πυρετός/ρίγος, ερυθρότητα που επεκτείνεται, δύσοσμο υγρό, αιμορραγία που επιμένει, επίμονος έμετος/έντονο φούσκωμα, αδυναμία ούρησης, ή ξαφνικό νέο εξόγκωμα με πόνο.
4) Είναι φυσιολογικός ο πόνος που επιμένει μήνες μετά;
Ο πόνος μπορεί να επιμείνει σε μικρό ποσοστό ασθενών και να είναι νευροπαθητικός (κάψιμο/τσιμπήματα) ή μηχανικός (τράβηγμα). Όταν επιμένει πάνω από 2–3 μήνες ή περιορίζει την καθημερινότητα, χρειάζεται στοχευμένη εκτίμηση και εξατομικευμένο πλάνο αντιμετώπισης.
5) Πώς μειώνεται ο κίνδυνος υποτροπής μετά το χειρουργείο;
Βοηθούν η διακοπή καπνίσματος, η ρύθμιση διαβήτη, η αντιμετώπιση χρόνιου βήχα/δυσκοιλιότητας, ο έλεγχος βάρους όπου είναι εφικτό και η σταδιακή επιστροφή στη δραστηριότητα με οδηγίες.
Ο ρόλος του ειδικού στην πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση επιπλοκών
Η σωστή αποκατάσταση κήλης δεν είναι μία “τυπική” επιλογή για όλους: απαιτεί εξατομίκευση με βάση το είδος της κήλης, το μέγεθος, το ιστορικό προηγούμενων επεμβάσεων και τους παράγοντες κινδύνου. Ο ειδικός χειρουργός καθορίζει την καταλληλότερη τεχνική, λαμβάνει μέτρα πρόληψης (π.χ. για αιμάτωμα, σερόμα, λοίμωξη, χρόνιο πόνο) και οργανώνει τη μετεγχειρητική παρακολούθηση ώστε τυχόν επιπλοκές να αναγνωρίζονται νωρίς. Ο Σάμπαλης Γεώργιος, Γενικός Χειρουργός με εμπειρία στη σύγχρονη χειρουργική κηλών και στις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές (λαπαροσκοπική/ρομποτική), δίνει έμφαση στην τεκμηριωμένη επιλογή μεθόδου και στην αναλυτική ενημέρωση του ασθενούς, με στόχο ασφαλή επέμβαση και προβλέψιμη ανάρρωση.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 23/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
