Μετά από κολεκτομή, το έντερο χρειάζεται χρόνο για να «ξαναβρεί ρυθμό». Η σωστή διατροφή δεν είναι δίαιτα-τιμωρία· είναι εργαλείο: μειώνει φούσκωμα/διάρροια, βοηθά την επούλωση και κάνει την καθημερινότητα πιο προβλέψιμη. Κάθε επέμβαση (δεξιά/αριστερή κολεκτομή, χαμηλή πρόσθια εκτομή, ολική κολεκτομή, στομία) έχει μικρές διαφορές, οπότε οι οδηγίες εξατομικεύονται από τον χειρουργό και τον κλινικό διαιτολόγο. Διατροφή μετά από επεμβάσεις παχέος εντέρου αναλυτικά.
Τι αλλάζει μετά την κολεκτομή και γιατί επηρεάζεται η πέψη
- Μειώνεται η “δεξαμενή” του παχέος εντέρου: το παχύ έντερο απορροφά νερό/ηλεκτρολύτες και «σχηματίζει» τα κόπρανα. Όταν αφαιρεθεί τμήμα του, είναι συχνά αναμενόμενα τα πιο συχνά ή πιο μαλακά κενώσεις (τουλάχιστον στην αρχή).
- Μετά το χειρουργείο υπάρχει προσωρινή “νωθρότητα” του εντέρου (post-op ileus): αναισθησία, φλεγμονή, οπιοειδή αναλγητικά, μειωμένη κινητοποίηση κ.ά. παίζουν ρόλο. Οι σύγχρονες οδηγίες ERAS στηρίζουν την πρώιμη από του στόματος σίτιση όταν είναι ασφαλές, γιατί βοηθά την ανάρρωση.
- Η χλωρίδα του εντέρου “αναστατώνεται” (αντιβιοτικά, αλλαγή διατροφής, στρες). Αυτό μπορεί να επηρεάσει αέρια/διάρροια για λίγο.
Βασικές αρχές που “δουλεύουν” στους περισσότερους ασθενείς
- Μικρά και συχνά γεύματα (π.χ. 5–6/ημέρα) αντί για μεγάλα.
- Πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα (βοηθά επούλωση/μυϊκή μάζα): αυγό, ψάρι, κοτόπουλο, γιαούρτι, τυρί, άπαχο κρέας, καλά μαγειρεμένα όσπρια αργότερα.
- Υγρά με πρόγραμμα: λίγες γουλιές συχνά μέσα στη μέρα. (Σε στομία/ειλεό, τα υγρά είναι “φαρμακευτικά”, όχι απλώς άνεση.)
- Χαμηλές ίνες στην αρχή, σταδιακή επανεισαγωγή μετά (ιδίως αν υπάρχει αναστόμωση ή έντονα συμπτώματα). Τα “light/low fibre” πρωτόκολλα είναι κλασική πρακτική των νοσοκομείων μετά από επεμβάσεις εντέρου.
- Ένα νέο τρόφιμο τη φορά (για να καταλάβετε τι σας ενοχλεί).
- Αποφύγετε “εκρηκτικούς” συνδυασμούς στην αρχή: πολύ λιπαρά, τηγανητά, αλκοόλ, καυτερά, πολλά γαλακτοκομικά αν σας πειράζουν, πολλά ωμά λαχανικά.
Χρονοδιάγραμμα διατροφής (ρεαλιστικό, όχι “κατά γράμμα”)
1) Στο νοσοκομείο (0–72 ώρες περίπου)
Στα σύγχρονα πρωτόκολλα, όταν ο ασθενής είναι σταθερός και δεν υπάρχει αντένδειξη, προχωράμε σε πρώιμη σίτιση/κανονική δίαιτα μέσα στο 24ωρο ή όσο πιο σύντομα γίνεται, με βάση την ανοχή.
Πρακτικά:
- ξεκινάτε με υγρά/ημίρρευστα και πάτε γρήγορα σε μαλακές τροφές,
- στόχος είναι να τρώτε λίγο, να σηκώνεστε, να πίνετε, χωρίς να πιέζεστε.
2) Πρώτες 2 εβδομάδες στο σπίτι
Εδώ ταιριάζει συνήθως μια “light/soft – χαμηλή σε ίνες” προσέγγιση:
- καλά μαγειρεμένα, “ήπια” τρόφιμα
- αποφεύγουμε πολλά ωμά/σκληρά/φλοιώδη που ερεθίζουν ή αυξάνουν αέρια.
Ενδεικτικά “ναι”
- ρύζι, πατάτα, ζυμαρικά, ψωμί λευκό/φρυγανιά
- κοτόπουλο/γαλοπούλα/ψάρι, αυγό
- γιαούρτι (αν το ανέχεστε), τυριά ήπια
- μπανάνα, κομπόστα, μήλο καθαρισμένο/ψητό
- λαχανικά πολύ καλά μαγειρεμένα/πολτοποιημένα (π.χ. καρότο)
Ενδεικτικά “όχι προς το παρόν”
- ωμές σαλάτες, φλούδες, σπόροι, ξηροί καρποί
- όσπρια, λάχανο/μπρόκολο/κουνουπίδι (συχνά κάνουν αέρια στην αρχή)
- πολύ λιπαρά/τηγανητά, πολλά γλυκά με κρέμες
- αναψυκτικά με ανθρακικό (συχνά φουσκώνουν)
3) Εβδομάδες 3–6
Αν όλα πάνε καλά:
- αρχίζει σταδιακή επιστροφή ινών, κυρίως διαλυτών ινών (π.χ. βρώμη, ώριμη μπανάνα, πατάτα/ρύζι, μήλο χωρίς φλούδα).
- δοκιμάζετε μικρές ποσότητες από πιο “δύσκολα” τρόφιμα και βλέπετε.
Τα πολλά νοσοκομειακά φυλλάδια για “lower fibre diet” συστήνουν αυτό το διάστημα ως μεταβατικό, πριν την πλήρη επάνοδο.
4) Μετά τις 6 εβδομάδες
Στόχος είναι σταθερό, ισορροπημένο μοτίβο (τύπου Μεσογειακή), με ίνες εκεί που τις αντέχετε. Η πλήρης “ομαλοποίηση” μπορεί να πάρει μήνες, ειδικά μετά από ορθικές επεμβάσεις.
Συχνά προβλήματα και τι βοηθάει
Διάρροια / πολύ συχνές κενώσεις
Τι δοκιμάζουμε συνήθως:
- μικρά γεύματα, λιγότερα λιπαρά
- “δέσιμο” με ρύζι/πατάτα/τοστ/μπανάνα
- ενυδάτωση με ηλεκτρολύτες αν οι κενώσεις είναι πολλές (ιδίως με ειλεοστομία)
- προσοχή σε καφέ, αλκοόλ, πολύ γλυκά
Αν η διάρροια είναι επίμονη, χρειάζεται έλεγχος: φάρμακα, αφυδάτωση, σπανιότερα λοίμωξη κ.λπ. (επικοινωνείτε με τον χειρουργό).
Δυσκοιλιότητα
Συχνά οφείλεται σε:
- λιγότερη κίνηση, λιγότερα υγρά, παυσίπονα (ιδίως οπιοειδή)
Βοηθά: - υγρά, ήπια κινητοποίηση, σταδιακή αύξηση διαλυτών ινών όταν επιτραπεί
- αν χρειαστεί, ήπια καθαρτικά με οδηγία ιατρού (όχι “ό,τι βρούμε”)
Αέρια / φούσκωμα
- αποφύγετε ανθρακικά και πολύ γρήγορο φαγητό
- περιορίστε προσωρινά κρεμμύδι, όσπρια, λάχανα, τσίχλες
- περπάτημα μετά το γεύμα βοηθά
Ειδικές καταστάσεις που αλλάζουν τις οδηγίες
Αν υπάρχει στομία (ειλεοστομία ή κολοστομία)
- Με ειλεοστομία, ο κίνδυνος αφυδάτωσης/ηλεκτρολυτικών διαταραχών είναι μεγαλύτερος, γιατί “χάνεται” πιο εύκολα νερό/νάτριο. Θέλει προσοχή στην πρόσληψη υγρών και αλατιού και σαφείς οδηγίες αν υπάρχουν μεγάλες απώλειες.
- Ορισμένες τροφές (π.χ. καλαμπόκι, μανιτάρια, ξηροί καρποί, φλούδες) μπορεί να αυξήσουν κίνδυνο απόφραξης σε κάποιους—ειδικά νωρίς—και συχνά προτείνονται πιο “χαμηλές ίνες” επιλογές αρχικά.
Αν αφαιρέθηκε ειλεοτυφλική περιοχή/τελικός ειλεός
Μπορεί να εμφανιστούν:
- πιο υδαρείς κενώσεις (λόγω χολικών αλάτων),
- σπανιότερα ανάγκη για έλεγχο βιταμίνης Β12 μακροπρόθεσμα (ανάλογα με το μήκος που αφαιρέθηκε).
Αυτό είναι θέμα εξατομικευμένου follow-up.
Μετά από επέμβαση ορθού (χαμηλή πρόσθια εκτομή – “LARS”)
Μπορεί να υπάρχει:
- συχνότητα, επιτακτικότητα, “κοψίματα” κενώσεων.
Συχνά βοηθά: - μικρά γεύματα, πιο “στεγνωτικά” τρόφιμα,
- προτίμηση σε διαλυτές ίνες,
- αποφυγή λιπαρών/πικάντικων/αλκοόλ στην αρχή,
- φαρμακευτική ρύθμιση όταν χρειάζεται.
Ένα πρακτικό “μενού” 1 ημέρας (για τις πρώτες εβδομάδες)
- Πρωινό: τοστ με τυρί + 1 αυγό / ή γιαούρτι (αν το ανέχεστε)
- Δεκατιανό: μπανάνα ή κομπόστα
- Μεσημεριανό: κοτόπουλο/ψάρι με ρύζι ή πατάτα + καρότο πολύ καλά μαγειρεμένο
- Απογευματινό: κριτσίνια/φρυγανιές
- Βραδινό: ζυμαρικά με λίγο τυρί ή ομελέτα + ψωμί λευκό
- Υγρά: νερό σε μικρές δόσεις μέσα στη μέρα (και ηλεκτρολύτες αν σας έχουν συσταθεί)
Πότε σηκώνει τηλέφωνο στον χειρουργό
Επικοινωνήστε άμεσα αν εμφανιστούν:
- επίμονοι έμετοι ή αδυναμία λήψης υγρών,
- έντονο/προοδευτικό φούσκωμα με πόνο,
- πυρετός, ρίγος,
- αίμα στα κόπρανα ή ύποπτη αιμορραγία,
- απουσία κενώσεων/αερίων για μέρες με επιδείνωση,
- σημεία αφυδάτωσης (ζάλη, πολύ λίγα ούρα, έντονη δίψα).
Τι κρατάμε ως “κανόνα”
Η καλύτερη διατροφή μετά από κολεκτομή είναι αυτή που:
- σας κρατά ενυδατωμένο/η,
- σας δίνει πρωτεΐνη και θερμίδες για επούλωση,
- και προχωρά βήμα-βήμα προς μια φυσιολογική, ισορροπημένη καθημερινότητα—χωρίς βιασύνη και χωρίς ενοχές όταν κάτι δεν “κάθεται” καλά.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 31/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
