Ραγάδα Πρωκτού – Ραγάδα δακτυλίου

H ραγάδα πρωκτού ( ή αλλιώς ραγάδα δακτυλίου)(anal fissure) είναι μία επιμήκης, επώδυνη σχισμή (πληγή) του πρωκτικού σωλήνα που εκτείνεται από την οδοντωτή γραμμή μέχρι τον δακτύλιο, φθάνοντας μέχρι τις ίνες του έσω σφιγκτήρα του πρωκτού. Η κύρια συμπτωματολογία της είναι ο έντονος πόνος στην αφόδευση, ο οποίος συνεχίζεται και μετά και μπορεί να διαρκέσει και ώρες. Αρκετές φορές συνοδεύεται και με αίμα στά κόπρανα.

Ραγάδα Πρωκτού – Ραγάδα δακτυλίου: Αίτια & Σημεία Εμφάνισης

Εμφανίζεται εξίσου συχνά στους άνδρες και τις γυναίκες. Η ραγάδα πρωκτού (anal fissure) εντοπίζεται σχεδόν πάντα στην 6η ώρα σε γυναικολογική θέση και σπανιώτερα στην 12η ώρα. Εντόπιση ραγάδος σε άλλη θέση ή παρουσία πολλαπλών ραγάδων σε διάφορα σημεία της περιφέρειας του δακτυλίου υποδηλώνει τη συνύπαρξη και άλλης παθήσεως, όπως ελκώδους κολίτιδας και νόσου του Crohn. Κύριος παθογενετικός παράγοντας θεωρείται ο τραυματισμός του δέρματος του πρωκτού κατά τη δίοδο σκληρών κοπράνων (ιδίως σε περιπτώσεις χρόνιας δυσκοιλιότητας) σε συνδυασμό με υπερτονικό σφιγκτήρα του πρωκτού. Σπανιότερα οφείλεται σε κακή επούλωση εγχειρητικών τραυμάτων ή σε τραυματισμούς της περιοχής.

Η κύρια αιτία της δημιουργίας ραγάδος του πρωκτού θεωρείται η ισχαιμία της πρωκτικής περιοχής που οφείλεται στον μόνιμα συνεσπασμένο έσω σφιγκτήρα μύ, με αποτέλεσμα την διαταραχή στην επούλωση, την δημιουργία ουλής και το έντονο άλγος.

Ραγάδα Πρωκτού – Ραγάδα δακτυλίου Συμπτώματα

Η ραγάδα δακτυλίου (anal fissure)εκδηλώνεται με πολύ ισχυρό πόνο αμέσως μετά τη κένωση (σαν σχίσιμο ή κάψιμο), ο οποίος μπορεί να διαρκέσει 2-6 ώρες και κάποιες φορές συνοδεύεται από πολύ μικρή αιμορραγία.

Ο πόνος είναι βασανιστικός. Μοιάζει με «μαχαιριά» στην περιοχή, επίμονος και δεν ανακουφίζεται με καμία αλλαγή της θέσης του ασθενούς.

Πολλές φορές συνδυάζεται με αιμορροϊδοπάθεια (αιμορροΐδες) , αλλά και παρουσιάζει μία δορυφόρο αιμορροΐδα (sentinel tag), σαν μία μικρή δερματική πτυχή. Η ύπαρξη της υποδηλώνει την θέση και την ύπαρξη της ραγάδας, αλλά και την χρονιότητα της νόσου.

Επικοινωνήστε τώρα με το γιατρό!

Πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος (και ποιες εξετάσεις)

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διάγνωση της ραγάδας δακτυλίου γίνεται με ιστορικό και κλινική εξέταση. Ωστόσο, σε ορισμένα σενάρια χρειάζεται πιο στοχευμένος έλεγχος, είτε για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση, είτε για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις (π.χ. αιμορροΐδες, φλεγμονώδης νόσος εντέρου, νεοπλασία) που μπορεί να δίνουν παρόμοια συμπτώματα.

• Αρκεί κλινική εξέταση όταν υπάρχει τυπική εικόνα: έντονος πόνος κατά/μετά την κένωση, μικρή ποσότητα ζωηρού αίματος στο χαρτί, και συμβατή βλάβη στη δακτυλική/οπτική εξέταση, χωρίς “σημάδια κινδύνου”.
• Προτείνεται ανοσκόπηση/ορθοσκόπηση όταν υπάρχει αιμορραγία που χρειάζεται τεκμηρίωση της πηγής, υποψία συνοδών αιμορροΐδων ή άλλης βλάβης στον πρωκτικό σωλήνα, ή όταν τα συμπτώματα δεν “ταιριάζουν” πλήρως με απλή ραγάδα.
• Χρειάζεται σιγμοειδοσκόπηση όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά σωστή αγωγή, όταν υπάρχει υποψία φλεγμονής του ορθού/σιγμοειδούς (π.χ. βλέννα, τεινεσμός, αλλαγή συνηθειών του εντέρου) ή όταν η κλινική εικόνα είναι άτυπη.
• Χρειάζεται κολονοσκόπηση όταν υπάρχουν red flags όπως ανεξήγητη/επίμονη αιμορραγία, σιδηροπενική αναιμία, ανεξήγητη απώλεια βάρους, αλλαγή στις κενώσεις που διαρκεί, οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου, ή όταν η ηλικία/το ιστορικό επιβάλλουν πλήρη έλεγχο.
• Περαιτέρω έλεγχος είναι απαραίτητος σε “άτυπες” ραγάδες, όπως πολλαπλές, πλάγιες (όχι στη μέση γραμμή), με ανώμαλα/σκληρά χείλη, έλκος που δεν επουλώνεται ή υποτροπιάζει γρήγορα—ιδίως όταν τίθεται υποψία IBD (Crohn), λοίμωξης ή άλλης ειδικής αιτίας.
• Άμεση αξιολόγηση απαιτείται όταν συνυπάρχουν έντονος συνεχής πόνος, πυρετός, εκτεταμένο οίδημα/ερυθρότητα ή κακουχία, γιατί μπορεί να υποκρύπτεται απόστημα ή άλλη επείγουσα κατάσταση και όχι απλή ραγάδα.

Θεραπεία της ραγάδας δακτυλίου πρωκτού (anal fissure)

Η φαρμακευτική θεραπεία της ραγάδας πρωκτού με υπακτικά και τοπικές αλοιφές συχνά αποτυγχάνει και καθίσταται απαραίτητη η χειρουργική αντιμετώπιση, η οποία είναι ευχερής, σύντομη και αποτελεσματική.

Η θεραπεία για τη ραγάδα πρωκτού στοχεύει στη μείωση του πόνου, στην ανακούφιση από τα συμπτώματα και στην επούλωση της σχισμής. Οι επιλογές περιλαμβάνουν:

Συντηρητική Θεραπεία

1. Αύξηση πρόσληψης φυτικών ινών: Η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες και η κατανάλωση άφθονου νερού βοηθούν στη μαλάκυνση των κοπράνων, μειώνοντας την ένταση κατά την κένωση.
2. Τοπικά αναλγητικά και αναισθητικά: Κρέμες ή αλοιφές που περιέχουν λιδοκαΐνη ή παρόμοιες ουσίες βοηθούν στη μείωση του πόνου.
3. Χρήση αλοιφών με νιτρογλυκερίνη ή διλτιαζέμη: Αυτές οι ουσίες χαλαρώνουν τους σφιγκτήρες του πρωκτού, μειώνοντας τον πόνο και επιτρέποντας την καλύτερη αιμάτωση για γρηγορότερη επούλωση.
4. Ζεστά λουτρά: Τα ζεστά καθιστά λουτρά βοηθούν στη χαλάρωση των σφιγκτήρων μυών και στη μείωση του πόνου.

Οι ειδικές αλοιφές με προσμίξεις νιτρωδών αλάτων (π.χ. rectogesic), αποσκοπούν στην  χάλαση της σύσπασης του έσω σφιγκτήρα, στην τοπική αγγειοδιαστολή, και επακόλουθο μείωση της ισχαιμίας και την  ανάπλαση του βλεννογόνου. Συνοδεύονται από παρενέργειες όπως το αίσθημα καύσου, ερυθρότητας στο πρόσωπο και παλμών. Μερικές φορές (σε πρόωρη ραγάδα), έχουν σαφή βελτίωση έως και ίαση.

Η υποτροπή της ραγάδας είναι υπαρκτή και υποδηλώνει πως πρέπει να γίνει χειρουργική θεραπεία.

Οξεία vs χρόνια ραγάδα: τι αλλάζει στη θεραπεία (βήμα-βήμα)

Η οξεία ραγάδα (συνήθως πρόσφατη έναρξη συμπτωμάτων) έχει υψηλή πιθανότητα να επουλωθεί με συντηρητικά μέτρα, ενώ η χρόνια ραγάδα (επιμονή συμπτωμάτων/υποτροπές, συχνά με σημεία χρόνιου ερεθισμού) χρειάζεται πιο στοχευμένη αντιμετώπιση του σπασμού του έσω σφιγκτήρα και της “μη επούλωσης”. Ένας πρακτικός αλγόριθμος είναι ο εξής:

• 1η γραμμή (2–6 εβδομάδες): συντηρητική αγωγή
  Στόχος είναι να μειωθεί ο πόνος και ο σπασμός και να “ηρεμήσει” το τραύμα ώστε να επουλωθεί. Περιλαμβάνει ρύθμιση κενώσεων (μαλακά, καθημερινά κόπρανα, επαρκή υγρά/ίνες ή ήπια ρυθμιστικά όπου χρειάζεται), χλιαρά καθιστικά μπάνια 10–15 λεπτά μετά την κένωση και 1–2 φορές/ημέρα, και τοπική αγωγή (αναλγητική/αντιφλεγμονώδης φροντίδα και, όπου ενδείκνυται, σκευάσματα που μειώνουν τον σφιγκτηριακό τόνο). Αν υπάρξει σαφής βελτίωση, συνεχίζεται μέχρι πλήρη ύφεση.
• 2η γραμμή: βοτουλινική τοξίνη σε επιλεγμένους ασθενείς
  Όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή υπάρχει υποτροπή παρά τη σωστή εφαρμογή της 1ης γραμμής, μπορεί να προταθεί βοτουλινική με στόχο την παροδική χαλάρωση του έσω σφιγκτήρα και την προώθηση της επούλωσης. Είναι επιλογή ιδιαίτερα χρήσιμη σε ασθενείς όπου θέλουμε να αποφύγουμε άμεσα χειρουργείο ή όταν η κλινική εικόνα “γέρνει” προς χρόνια ραγάδα χωρίς να υπάρχουν άλλες επιπλοκές.
• 3η γραμμή: LIS (πλάγια έσω σφιγκτηροτομή) ή άλλες επιλογές σε χρόνια/ανθεκτική ραγάδα
  Σε χρόνιες ραγάδες με επίμονη συμπτωματολογία ή συχνές υποτροπές, όταν οι παραπάνω μέθοδοι δεν αποδίδουν, η χειρουργική λύση (συνηθέστερα LIS σε σωστά επιλεγμένους ασθενείς) στοχεύει στην οριστική μείωση του σπασμού και στη σταθερή επούλωση. Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να εξεταστούν εναλλακτικές/συμπληρωματικές τεχνικές (π.χ. τοπική κάλυψη/προχωρημένες τεχνικές), με κριτήριο το ιστορικό, τον κίνδυνο υποτροπής και την ασφάλεια ως προς τη λειτουργία του σφιγκτήρα.

Τοξίνη αλλαντίασης τύπου Α

Η τοξίνη αλλαντίασης τύπου Α, με έγχυση σε 2–4 σημεία του έσω σφιγκτήρα, προκαλεί “χημική σφιγκτηροτομή” μειώνοντας την υπερτονία και τον πόνο, ώστε να επουλωθεί η χρόνια ραγάδα. Τα αποτελέσματα είναι συγκρίσιμα με τους αναστολείς διαύλων ασβεστίου (CCB, π.χ. διλτιαζέμη) στις χρόνιες περιπτώσεις, με αρχή δράσης σε λίγες ημέρες και διάρκεια 2–3 μήνες—χρόνος επαρκής για επούλωση στο 6–8 εβδομάδες. Ενδείκνυται όταν οι τοπικές θεραπείες δεν επαρκούν ή όταν θέλουμε να αποφύγουμε άμεσα χειρουργείο· η πράξη είναι επαναλήψιμη. Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν μικρό κίνδυνο παροδικής ήπιας ακράτειας (συνήθως αερίων ή υγρών) που υποχωρεί με την υποστροφή της δράσης.

Ραγάδα Δακτυλίου – Πρωκτού Χειρουργική Θεραπεία

Η χρήση Laser ή R-F από εξειδικευμένο χειρουργό επιτρέπει την αναίμακτη αντιμετώπιση της ραγάδας. Εκτός από τον καθαρισμό της ραγάδας, η επέμβαση συμπληρώνεται από μερική πλάγια έσω σφιγκτηροτομή, η οποία καταργεί τον χρόνιο σπασμό και διευκολύνει την ταχεία επούλωση και την αποφυγή υποτροπής.

Η μερική πλαγία εσω σφιγκτηροτομή θεωρείται επιβεβλημένη, διότι είναι ο μόνος -και ασφαλής τρόπος, να σταματήσει ο σπασμός του σφιγκτήρα και να επουλωθεί η ραγάδα. Εφ’οσον η επέμβαση δεν συμπληρωθεί με μερική σφιγκτηροτομή, η υποτροπή της ραγάδας θεωρείται δεδομένη.

Η επέμβαση διαρκεί 20-30 λεπτά και ο ασθενής επιστρέφει συνήθως στο σπίτι του την ίδια ημέρα.

Μετεγχειρητική πορεία μετά απο επέμβαση ραγάδος (anal fissure).

• Η διάρκεια της επέμβασης συνήθως είναι 20 λεπτά, και η νοσηλεία δεν χρειάζεται διανυκτέρευση. Μετεγχειρητικά χρειάζεται ένα ελαφρύ διαιτολόγιο χωρίς υπόλειμμα για μερικές μερες, φαρμακευτικά κάποιο ήπιο υπακτικό (συνήθως λαδάκι τύπου Nujol – Duphalac), και ήπια αναλγητικά.
• Ο πόνος της ραγάδας μειώνεται αισθητά μέσα στις πρώτες ημέρες και η πλήρης επούλωση ολοκληρώνεται συνήθως σε 6–10 εβδομάδες· ήπια αιμορραγία/υγρή έκκριση είναι αναμενόμενες τις πρώτες μέρες.
• Η καθημερινή φροντίδα περιλαμβάνει ζεστά καθιστά λουτρά 10–20′ 2–3 φορές/ημέρα και μετά από κάθε κένωση, καλή υγιεινή/στέγνωμα της περιοχής, επαρκή ενυδάτωση και διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες με συμπληρώματα όγκου και μαλακτικά κοπράνων ώστε να επιτυγχάνεται 1 μαλακή κένωση/ημέρα χωρίς προσπάθεια.
• Αποφεύγονται έντονη άσκηση και άρση βάρους για ~1 εβδομάδα, ενώ οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε ελαφρές δραστηριότητες και εργασία μέσα σε λίγες ημέρες έως 1–2 εβδομάδες, ανάλογα με το είδος της εργασίας και την ανοχή στον πόνο.
• Ήπια δυσχέρεια ελέγχου αερίων/υγρών μπορεί να εμφανιστεί παροδικά μετά από επεμβάσεις που χαλαρώνουν τον σφιγκτήρα και συνήθως υποχωρεί καθώς επουλώνεται η περιοχή.
• Σήματα συναγερμού που απαιτούν επικοινωνία με τον χειρουργό: πυρετός, έντονος ή επιδεινούμενος πόνος, έντονη αιμορραγία, δύσοσμο έκκριμα, επίμονη δυσκοιλιότητα ή διάρροια.
• Η συμμόρφωση στις «συνήθειες καλής κένωσης» (ίνες, υγρά, σωστή στάση στην τουαλέτα, αποφυγή παρατεταμένου καθισιού/πίεσης) μειώνει τον κίνδυνο καθυστερημένης επούλωσης ή υποτροπής· προγραμματίζεται επανέλεγχος για επιβεβαίωση επούλωσης.

Πρόληψη της Ραγάδας Πρωκτού (anal fissure)

Για να αποφευχθεί η ανάπτυξη ραγάδων πρωκτού, οι ακόλουθες συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν:

1. Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες: Η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, δημητριακών και η επαρκής ενυδάτωση βοηθούν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας και των σκληρών κοπράνων.
2. Αποφυγή έντονης προσπάθειας κατά την κένωση: Είναι σημαντικό να αποφευχθεί το υπερβολικό σφίξιμο που μπορεί να τραυματίσει τον πρωκτό.
3. Καλή υγιεινή του πρωκτού: Η χρήση απαλού χαρτιού υγείας και η αποφυγή ερεθιστικών σαπουνιών μπορούν να προλάβουν ερεθισμούς και φλεγμονές.

FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

1. Τι είναι η ραγάδα πρωκτού και γιατί πονάει τόσο πολύ;
Η ραγάδα πρωκτού είναι μια μικρή, επιμήκης “σχισμή” στο δέρμα και τον βλεννογόνο του πρωκτικού σωλήνα. Φτάνει συχνά μέχρι τον έσω σφιγκτήρα, ο οποίος μπαίνει σε σπασμό. Ο συνδυασμός του τραύματος με τον σπασμό προκαλεί τον χαρακτηριστικό έντονο, καυστικό πόνο κατά και μετά την αφόδευση.

2. Ποια είναι τα συχνότερα αίτια εμφάνισης ραγάδας;
Συχνότερα αίτια είναι η χρόνια δυσκοιλιότητα και η δίοδος σκληρών κοπράνων, η παρατεταμένη προσπάθεια στην τουαλέτα, η διάρροια, η εγκυμοσύνη και ο τοκετός, αλλά και φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου όπως η νόσος Crohn. Σε αρκετές περιπτώσεις συνυπάρχει υπερτονία του έσω σφιγκτήρα, που δυσχεραίνει την επούλωση.

3. Μπορεί η ραγάδα να θεραπευτεί συντηρητικά χωρίς χειρουργείο;
Ναι, σε αρκετούς ασθενείς η οξεία ραγάδα βελτιώνεται με σωστή ρύθμιση των κενώσεων (ίνες, υγρά, ήπια υπακτικά), ζεστά Sitz-λουτρά και ειδικές τοπικές αλοιφές (π.χ. με νιτρογλυκερίνη ή διλτιαζέμη) που χαλαρώνουν τον σφιγκτήρα. Αν ο πόνος επιμένει πάνω από 6–8 εβδομάδες μιλάμε για χρόνια ραγάδα και τότε η πιθανότητα να χρειαστεί επεμβατική θεραπεία αυξάνεται.

4. Πότε χρειάζεται χειρουργική ή επεμβατική αντιμετώπιση;
Χειρουργική ή επεμβατική θεραπεία (π.χ. έγχυση Botox, μερική πλάγια έσω σφιγκτηροτομή με Laser ή R-F) προτείνεται όταν η ραγάδα είναι χρόνια, ο πόνος παραμένει έντονος παρά τη συντηρητική αγωγή, υπάρχουν συχνές υποτροπές ή συνυπάρχει σημαντικός σπασμός του σφιγκτήρα. Στόχος είναι να λυθεί ο φαύλος κύκλος πόνου – σπασμού – δυσκοιλιότητας και να επιτευχθεί οριστική επούλωση.

5. Ποια είναι η ανάρρωση και οι πιθανές επιπλοκές μετά τη χειρουργική θεραπεία;
Η επέμβαση γίνεται συνήθως με σύντομη νοσηλεία ή ημερήσια νοσηλεία. Ο πόνος μειώνεται σημαντικά μέσα στις πρώτες ημέρες, ενώ η πλήρης επούλωση ολοκληρώνεται σε λίγες εβδομάδες. Όταν η επέμβαση γίνεται από έμπειρο εξειδικευμένο χειρουργό, οι επιπλοκές (π.χ. διαρροϊκές κενώσεις ή ήπια δυσκολία σύγκλεισης) είναι σπάνιες και συνήθως παροδικές, με πολύ υψηλά ποσοστά οριστικής λύσης του προβλήματος.

Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 13/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD

Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής - Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Γενικός Χειρουργός - Λαπαροσκόπος. Διευθυντής Γενικής, Λαπαροσκοπικής και Ρομποτικής Χειρουργικής. Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Πρόεδρος ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Ενδοσκοπικής Χειρουργικής.

See Full Bio