Μερικές γυναίκες παρατηρούν, μήνες ή και χρόνια μετά από καισαρική τομή ή άλλη γυναικολογική επέμβαση, ένα «οζίδιο» κοντά στην ουλή που πονάει. Και το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι ο πόνος συχνά ακολουθεί τον κύκλο: χειροτερεύει πριν ή κατά την περίοδο και μετά υποχωρεί. Αυτό το μοτίβο ταιριάζει πολύ με το ενδομητρίωμα κοιλιακού τοιχώματος (γνωστό και ως ενδομητρίωση ουλής).
Τι είναι το ενδομητρίωμα κοιλιακού τοιχώματος;
Πρόκειται για εστία ιστού “ενδομητρίου-όμοιου” (ιστός που μοιάζει με τον ιστό που φυσιολογικά επενδύει τη μήτρα) η οποία έχει εγκατασταθεί μέσα στο κοιλιακό τοίχωμα: στο υποδόριο λίπος, στην περιτονία, στον ορθό κοιλιακό μυ κ.λπ.
Στην πράξη, εμφανίζεται σαν μικρή, σκληρή μάζα κοντά ή πάνω στην ουλή (συχνά ουλή καισαρικής). Μπορεί να είναι λίγα χιλιοστά ή μερικά εκατοστά.
Γιατί συμβαίνει; (ο μηχανισμός με απλά λόγια)
Ο πιο αποδεκτός μηχανισμός είναι η μεταφορά/εμφύτευση κυττάρων ενδομητρίου στο τραύμα κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Στη συνέχεια, αυτά τα κύτταρα «απαντούν» στις ορμόνες του κύκλου και μπορεί να προκαλούν πόνο, διόγκωση και τοπική φλεγμονή.
Πόσο συχνό είναι;
Είναι σπάνια επιπλοκή, αλλά όχι «απίθανη». Έχει αναφερθεί ότι μπορεί να εμφανιστεί σε μικρό ποσοστό μετά από καισαρική ή άλλες επεμβάσεις στην πύελο/μήτρα.
Συμπτώματα που πρέπει να σας βάλουν σε υποψία
- Πόνος πάνω ή δίπλα στην ουλή, με τάση να είναι κυκλικός (πριν/κατά την έμμηνο ρύση).
- Οζίδιο/σκληρία που ψηλαφάται και κάποιες φορές «φουσκώνει» τις ημέρες της περιόδου.
- Τοπική ευαισθησία, ενόχληση στο περπάτημα/σκύψιμο/γυμναστική.
- Σπανιότερα, αλλαγή χρώματος δέρματος ή μικρή εκροή από παλιά ουλή.
Αν το οζίδιο πονάει αλλά δεν έχει καμία σχέση με τον κύκλο, απλώς διευρύνεται ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, χρειάζεται διαφορετική διερεύνηση.
Τι άλλο μπορεί να είναι; (διαφορική διάγνωση)
Ένα οζίδιο στο κοιλιακό τοίχωμα δεν είναι πάντα ενδομητρίωμα. Μπορεί να μοιάζει με:
- κήλη (ιδίως αν «πετάγεται» με βήχα/ορθοστασία),
- μετεγχειρητικό κοκκίωμα/ράμμα,
- λιπώμα,
- αιμάτωμα/οροκήλη,
- άλλες (πιο σπάνιες) μάζες του κοιλιακού τοιχώματος.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Κλινική εξέταση + σωστό ιστορικό
Το «κλειδί» είναι να ειπωθεί καθαρά:
- τι επέμβαση προηγήθηκε (π.χ. καισαρική, λαπαροσκόπηση, υστερεκτομή),
- πότε εμφανίστηκε το οζίδιο,
- και κυρίως αν ο πόνος είναι κυκλικός.
Υπέρηχος μαλακών μορίων
Συχνά είναι η πρώτη απεικόνιση. Μπορεί να δείξει μια συμπαγή βλάβη στο κοιλιακό τοίχωμα, με χαρακτηριστικά που κατευθύνουν προς ενδομητρίωση.
Μαγνητική (MRI) σε επιλεγμένες περιπτώσεις
Είναι χρήσιμη όταν θέλουμε να εκτιμήσουμε καλύτερα:
- το βάθος της βλάβης (π.χ. αν αφορά περιτονία/μυ),
- το ακριβές μέγεθος,
- και να οργανώσουμε σωστά το χειρουργικό πλάνο.
Η οριστική διάγνωση τίθεται μετά την αφαίρεση, με ιστολογική εξέταση του παρασκευάσματος.
Θεραπεία: τι δουλεύει στην πράξη
Χειρουργική εκτομή (η πιο ουσιαστική λύση)
Η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση είναι η πλήρης αφαίρεση της βλάβης με «υγιή όρια», ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής, και στη συνέχεια ιστολογικός έλεγχος.
- Αν η βλάβη είναι επιφανειακή, η αφαίρεση είναι συνήθως σχετικά απλή.
- Αν έχει διηθήσει περιτονία/μυ, μπορεί να χρειαστεί αποκατάσταση του ελλείμματος (σε ορισμένες περιπτώσεις και με ενίσχυση, ανάλογα με το μέγεθος και το σημείο).
Φαρμακευτική αντιμετώπιση
Μπορεί να μειώσει συμπτώματα σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά σπάνια «εξαφανίζει» οριστικά τη μάζα και τα συμπτώματα μπορεί να επιστρέψουν όταν διακοπεί. Για αυτό, όταν η διάγνωση είναι πιθανή και τα συμπτώματα ενοχλούν, συνήθως συζητάμε την οριστική λύση της εκτομής.
Υποτροπή: πόσο συχνά ξαναεμφανίζεται;
Η υποτροπή συνδέεται κυρίως με μη πλήρη αφαίρεση. Για αυτό έχει σημασία η σωστή χειρουργική τεχνική και η εκτομή με ασφαλή όρια.
Υπάρχει κίνδυνος κακοήθειας;
Η κακοήθης εξαλλαγή θεωρείται εξαιρετικά σπάνια, αλλά έχει περιγραφεί. Αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος που η χειρουργική αφαίρεση και η ιστολογική επιβεβαίωση είναι σημαντικές όταν υπάρχει ύποπτη μάζα.
Σημάδια που απαιτούν πιο άμεση αξιολόγηση: γρήγορη αύξηση μεγέθους, πόνος που αλλάζει χαρακτήρα, δέρμα που «τραβιέται»/ελκώνεται, ή οζίδιο που δεν σχετίζεται καθόλου με τον κύκλο.
Μπορεί να προληφθεί σε μελλοντική καισαρική;
Δεν υπάρχει απόλυτη πρόληψη, αλλά έχουν προταθεί πρακτικές στο χειρουργείο που θεωρούνται λογικές: καλός καθαρισμός/έκπλυση τραύματος, προσεκτικός χειρισμός ιστών και μείωση της πιθανότητας μεταφοράς κυττάρων στην τομή.
Σε ποιον γιατρό απευθύνομαι;
Επειδή η βλάβη βρίσκεται στο κοιλιακό τοίχωμα, την αξιολόγηση και την αφαίρεση συχνά την αναλαμβάνει Γενικός Χειρουργός (ιδίως όταν χρειάζεται εκτομή σε βάθος ή αποκατάσταση τοιχώματος), σε συνεργασία με Γυναικολόγο όταν υπάρχουν παράλληλα συμπτώματα ενδομητρίωσης.
FAQ – Συχνές ερωτήσεις
1) Τι είναι το ενδομητρίωμα κοιλιακού τοιχώματος;
Είναι εστία ενδομητρίωσης που έχει «εγκατασταθεί» στο κοιλιακό τοίχωμα (υποδόριο/περιτονία/μυς), συχνά πάνω ή δίπλα σε χειρουργική ουλή. Μπορεί να εμφανιστεί μήνες ή και χρόνια μετά από επέμβαση.
2) Ποιο σύμπτωμα είναι πιο χαρακτηριστικό;
Το πιο χαρακτηριστικό είναι ο κυκλικός πόνος: ενόχληση που αυξάνει πριν ή κατά την περίοδο και μειώνεται μετά. Συχνά συνυπάρχει ψηλαφητό οζίδιο που μπορεί να «φουσκώνει» τις ίδιες ημέρες.
3) Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η υποψία μπαίνει από το ιστορικό (π.χ. καισαρική) και την κλινική εξέταση. Ο υπέρηχος μαλακών μορίων βοηθά πολύ, ενώ MRI μπορεί να χρειαστεί για ακριβή χαρτογράφηση του βάθους. Η οριστική διάγνωση τίθεται με ιστολογική εξέταση μετά την αφαίρεση.
4) Ποια είναι η καλύτερη θεραπεία;
Η πιο αποτελεσματική και οριστική αντιμετώπιση είναι η χειρουργική εκτομή της βλάβης με ασφαλή όρια. Αν η βλάβη αφορά περιτονία/μυ, μπορεί να χρειαστεί ενισχυμένη αποκατάσταση του κοιλιακού τοιχώματος.
5) Είναι επικίνδυνο; Μπορεί να γίνει κακοήθεια ή να υποτροπιάσει;
Συνήθως είναι καλοήθης κατάσταση. Η κακοήθης εξαλλαγή είναι σπάνια, αλλά γι’ αυτό η ιστολογική επιβεβαίωση έχει αξία. Υποτροπή μπορεί να συμβεί, κυρίως όταν η εκτομή δεν είναι πλήρης.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 10/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
