Τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα πιο έντονα αντιληπτό ότι ορισμένοι τύποι καρκίνου εμφανίζονται συχνότερα σε νεότερες ηλικίες. Ως early-onset Καρκίνος στους νέους περιγράφεται συνήθως η διάγνωση πριν από τα 50 έτη. Αυτό δεν σημαίνει ότι «ο καρκίνος έγινε νόσος των νέων»—οι περισσότερες κακοήθειες παραμένουν συχνότερες μετά τα 50–60. Σημαίνει όμως ότι σε συγκεκριμένους καρκίνους (ιδίως στο πεπτικό) αλλά και σε αιματολογικές/νευρο-ογκολογικές μορφές, παρατηρούνται τάσεις που απαιτούν επαγρύπνηση και έγκαιρη αξιολόγηση όταν υπάρχουν επίμονα συμπτώματα.
Κεντρικό μήνυμα: όχι πανικός, αλλά μη καθυστέρηση όταν «κάτι δεν πάει καλά» και επιμένει.
Γιατί αυξάνονται οι καρκίνοι στους νέους; 8 πιο πιθανές εξηγήσεις
Η αύξηση δεν αποδίδεται σε μία αιτία. Πιθανότατα είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων:
1) Παχυσαρκία και μεταβολικές διαταραχές από πιο μικρή ηλικία
Η παχυσαρκία, η αντίσταση στην ινσουλίνη και το μεταβολικό σύνδρομο σχετίζονται με χρόνια χαμηλόβαθμη φλεγμονή, ορμονικές και μεταβολικές αλλαγές που μπορεί να επηρεάζουν τον κίνδυνο για αρκετούς καρκίνους.
2) Διατροφή δυτικού τύπου και υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Υψηλή πρόσληψη θερμίδων, χαμηλές φυτικές ίνες, συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων/αλατισμένων/καπνιστών τροφών και μικρότερη κατανάλωση φρούτων/λαχανικών μπορεί να μεταβάλλουν τον κίνδυνο, ειδικά για καρκίνους του πεπτικού.
3) Καθιστική ζωή, λιγότερη φυσική δραστηριότητα
Η μειωμένη κίνηση επηρεάζει το βάρος, την ινσουλίνη και τη φλεγμονή. Όταν αυτά εγκαθίστανται από νεαρή ηλικία, «συσσωρεύουν» έκθεση νωρίτερα.
4) Αλκοόλ και κάπνισμα (και παθητικό κάπνισμα)
Το αλκοόλ είναι τεκμηριωμένος παράγοντας κινδύνου για αρκετές κακοήθειες. Το κάπνισμα παραμένει από τους ισχυρότερους παράγοντες κινδύνου για πνεύμονα αλλά και άλλα όργανα, ενώ το παθητικό κάπνισμα δεν είναι «αθώο».
5) Μικροβίωμα και χρόνια φλεγμονή (ιδίως στο έντερο)
Τα τελευταία χρόνια ερευνώνται έντονα οι αλλαγές στο μικροβίωμα, η φλεγμονή και οι μηχανισμοί βλάβης DNA—ειδικά ως πιθανή εξήγηση για την αύξηση του καρκίνου παχέος εντέρου σε νεότερες ηλικίες.
6) Λοιμώξεις που σχετίζονται με καρκίνο και προλαμβάνονται/αντιμετωπίζονται
Ορισμένοι καρκίνοι συνδέονται με λοιμώξεις (π.χ. HPV για τράχηλο μήτρας/πρωκτό/στοματοφάρυγγα, Helicobacter pylori για στομάχι, ιογενείς ηπατίτιδες για ήπαρ). Η πρόληψη (π.χ. εμβολιασμός όπου ενδείκνυται) και η θεραπεία συγκεκριμένων λοιμώξεων μειώνουν τον κίνδυνο.
7) Καλύτερη διάγνωση και «ανίχνευση» περισσότερων περιστατικών
Περισσότερες απεικονίσεις και έλεγχοι οδηγούν σε περισσότερες διαγνώσεις. Σε κάποιες κακοήθειες (π.χ. θυρεοειδής) ένα μέρος της αύξησης μπορεί να οφείλεται σε υπερδιάγνωση μικρών βλαβών που παλαιότερα δεν ανιχνεύονταν.
8) Γενετική προδιάθεση και “παραθυράκια” οικογενειακού ιστορικού
Οι κληρονομικές μορφές δεν εξηγούν την αύξηση στον πληθυσμό, αλλά είναι κρίσιμες στον ατομικό κίνδυνο. Διάγνωση σε μικρή ηλικία ή πολλαπλά περιστατικά στην οικογένεια σημαίνουν ότι μπορεί να χρειάζεται γενετική συμβουλευτική και διαφορετικό πλάνο ελέγχου.
Ποιοι καρκίνοι εμφανίζονται/συζητούνται περισσότερο στους νέους
1) Πεπτικό: παχύ έντερο, στομάχι, πάγκρεας
Καρκίνος παχέος εντέρου/ορθού
- Είναι από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αύξησης σε ηλικίες <50 σε πολλές χώρες.
- Το πρόβλημα στους νέους είναι η καθυστέρηση ελέγχου όταν συμπτώματα αποδίδονται πρόχειρα σε «αιμορροΐδες» ή «στρες».
Σημεία που θέλουν αξιολόγηση όταν επιμένουν:
- αίμα στα κόπρανα ή επίμονη βλέννα
- αλλαγή στις κενώσεις που κρατά εβδομάδες
- ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία/κόπωση
- ανεξήγητη απώλεια βάρους
- επίμονος κοιλιακός πόνος
Καρκίνος στομάχου
- Στους νέους είναι λιγότερο συχνός, αλλά σημαντικός γιατί μπορεί να εμφανιστεί με μη ειδικά συμπτώματα και σε ορισμένους υπότυπους/οικογενειακά πλαίσια.
- Ο ρόλος του Helicobacter pylori είναι σημαντικός σε μεγάλο μέρος των περιπτώσεων.
“Alarm symptoms” που δεν πρέπει να αγνοούνται:
- απώλεια βάρους/ανορεξία
- αναιμία ή σημεία αιμορραγίας (μαύρα κόπρανα, έμετος με αίμα)
- επίμονη δυσφαγία ή εμετοί
- επιγαστρικός πόνος που επιμένει/χειροτερεύει
- ισχυρό οικογενειακό ιστορικό
Καρκίνος παγκρέατος
- Παραμένει κυρίως νόσος μεγαλύτερων ηλικιών, αλλά υπάρχει ενδιαφέρον για την early-onset μορφή.
- Ιδιαίτερη αξία έχουν τα επίμονα συμπτώματα και το οικογενειακό ιστορικό.
Σημεία που χρειάζονται έλεγχο όταν επιμένουν:
- επίμονος πόνος στο επιγάστριο που «τραβά» προς την πλάτη
- ανεξήγητη απώλεια βάρους/ανορεξία
- ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα, αποχρωματισμένα κόπρανα
- νέα εμφάνιση διαβήτη ή ανεξήγητη επιδείνωσή του
2) Πνεύμονας
Ο καρκίνος πνεύμονα είναι συχνότερος σε μεγαλύτερες ηλικίες, αλλά δεν αποκλείεται σε νέους. Κάπνισμα (ενεργητικό/παθητικό), περιβαλλοντικές/επαγγελματικές εκθέσεις και ορισμένα βιολογικά χαρακτηριστικά παίζουν ρόλο.
Συμπτώματα που θέλουν έλεγχο (ιδίως αν επιμένουν):
- βήχας >3 εβδομάδες ή αλλαγή χαρακτήρα βήχα
- αιμόπτυση
- δύσπνοια/συριγμός νέας έναρξης
- θωρακικός πόνος που επιμένει
- επαναλαμβανόμενες «πνευμονίες» στο ίδιο σημείο
- ανεξήγητη απώλεια βάρους/κόπωση, επίμονο βράχνιασμα
3) Εγκέφαλος/ΚΝΣ (όγκοι εγκεφάλου)
Στους νέους, σημαντικό μέρος αφορά πρωτοπαθείς όγκους του ΚΝΣ. Η κλινική εικόνα εξαρτάται από θέση/τύπο/βιολογία.
“Κόκκινες σημαίες”:
- νέα επιληπτική κρίση χωρίς ιστορικό
- προοδευτικά επιδεινούμενος πονοκέφαλος (ιδίως με πρωινούς εμέτους)
- νευρολογικά ελλείμματα (αδυναμία, δυσκολία ομιλίας, αστάθεια, διπλωπία)
- ταχείες αλλαγές συμπεριφοράς/μνήμης
- επίμονες διαταραχές όρασης με άλλα νευρολογικά σημεία
4) Αιματολογικές κακοήθειες: λεμφώματα και λευχαιμίες
Λεμφώματα
- διογκωμένοι λεμφαδένες που επιμένουν/μεγαλώνουν
- ανεξήγητος πυρετός, νυχτερινές εφιδρώσεις, απώλεια βάρους
- κόπωση, κνησμός
- βήχας/δύσπνοια σε μεσοθωρακική εντόπιση
Λευχαιμίες
- έντονη κόπωση/ωχρότητα (αναιμία)
- εύκολες μελανιές, αιμορραγίες (μύτη/ούλα), πετέχειες
- συχνές λοιμώξεις ή πυρετός χωρίς σαφή εστία
- οστικά άλγη σε ορισμένους
Η αρχική διερεύνηση συχνά ξεκινά με γενική αίματος και βασικό εργαστηριακό έλεγχο, και στη συνέχεια στοχευμένες εξετάσεις όπου ενδείκνυται.
5) Άλλοι καρκίνοι που αξίζει να αναφέρονται στο πλαίσιο των νέων
- Μαστός: μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες, ιδιαίτερα με οικογενειακό ιστορικό/γενετική προδιάθεση ή συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου. Οποιοδήποτε νέο ογκίδιο ή ύποπτη αλλαγή πρέπει να αξιολογείται.
- Τράχηλος μήτρας/HPV-σχετιζόμενοι καρκίνοι: η πρόληψη μέσω εμβολιασμού όπου ενδείκνυται και ο σωστός γυναικολογικός έλεγχος είναι κρίσιμα.
- Μελάνωμα/καρκίνος δέρματος: σε νεότερες ηλικίες είναι σημαντική η προσοχή σε ύποπτες ελιές (ασυμμετρία, ανώμαλα όρια, αλλαγή χρώματος, αύξηση μεγέθους, αιμορραγία).
- Θυρεοειδής: σε αρκετές χώρες η αύξηση των διαγνώσεων σχετίζεται εν μέρει με περισσότερες απεικονίσεις και υπερδιάγνωση μικρών βλαβών.
- Όρχεις: είναι από τις πιο συχνές κακοήθειες σε νεαρούς άνδρες και πρέπει να αναφέρεται ως κλινική εγρήγορση (ανώδυνο ογκίδιο/διόγκωση όρχεως → έλεγχος).
Πότε χρειάζεται έλεγχος άμεσα (λίστα “red flags”)
Ζητήστε ιατρική αξιολόγηση χωρίς καθυστέρηση όταν υπάρχει ένα ή περισσότερα, ειδικά αν επιμένουν:
- αιμορραγία χωρίς εξήγηση (αίμα στα κόπρανα, αιμόπτυση, έμετος με αίμα)
- ανεξήγητη απώλεια βάρους
- επίμονος πυρετός ή νυχτερινές εφιδρώσεις
- επίμονος βήχας/δύσπνοια ή επαναλαμβανόμενη πνευμονία στο ίδιο σημείο
- νέα επιληπτική κρίση ή προοδευτικά νευρολογικά συμπτώματα
- ανεξήγητη αναιμία, εύκολες μελανιές/αιμορραγίες, συχνές λοιμώξεις
- λεμφαδένες που μεγαλώνουν ή επιμένουν >3–4 εβδομάδες
- νέο ογκίδιο (μαστός/όρχεις) ή ύποπτη δερματική βλάβη που αλλάζει
Πρόληψη: τι έχει πραγματικά νόημα (χωρίς υπερβολές)
- Διακοπή καπνίσματος και μείωση παθητικής έκθεσης
- Έλεγχος βάρους και μεταβολικού προφίλ (σάκχαρο/λιπίδια)
- Τακτική φυσική δραστηριότητα
- Περιορισμός αλκοόλ
- Διατροφή με περισσότερες φυτικές ίνες/λιγότερα υπερεπεξεργασμένα
- Πρόληψη λοιμώξεων που σχετίζονται με καρκίνο (π.χ. HPV όπου ενδείκνυται)
- Εξατομίκευση όταν υπάρχει ισχυρό οικογενειακό ιστορικό (συζήτηση για γενετική συμβουλευτική/έλεγχο)
- Μην αγνοείτε επίμονα συμπτώματα: στους νέους, αυτό είναι συχνά το πιο σημαντικό “εργαλείο” έγκαιρης διάγνωσης.
FAQ (10 ερωτήσεις)
1) Αυξάνεται πραγματικά ο καρκίνος στους νέους;
Για ορισμένους καρκίνους—ιδίως του πεπτικού—φαίνεται αύξηση κάτω των 50. Δεν αφορά όλους τους καρκίνους το ίδιο και δεν σημαίνει ότι οι νέοι έχουν τον ίδιο συνολικό κίνδυνο με τους μεγαλύτερους.
2) Γιατί αυξάνονται οι καρκίνοι στους νέους;
Πιθανότατα λόγω συνδυασμού παραγόντων: παχυσαρκία/μεταβολικό, διατροφή, καθιστική ζωή, αλκοόλ/κάπνισμα, μικροβίωμα-φλεγμονή, λοιμώξεις (π.χ. HPV/H. pylori), καλύτερη ανίχνευση/υπερδιάγνωση σε ορισμένες κακοήθειες και, σε μικρό ποσοστό, γενετική προδιάθεση.
3) Ποιοι καρκίνοι “ξεχωρίζουν” σε νεότερες ηλικίες;
Συχνά συζητούνται παχύ έντερο, στομάχι και (λιγότερο συχνά) πάγκρεας, αλλά και λεμφώματα/λευχαιμίες, όγκοι ΚΝΣ, καθώς και μαστός/μελάνωμα/HPV-σχετιζόμενοι καρκίνοι.
4) Αίμα στα κόπρανα σε νέο άτομο είναι πάντα αιμορροΐδες;
Όχι. Είναι συχνά αιμορροΐδες, αλλά αν επιμένει ή συνοδεύεται από αλλαγή κενώσεων, αναιμία ή απώλεια βάρους, χρειάζεται έλεγχο.
5) Πότε η δυσπεψία/επιγαστρικός πόνος απαιτούν γαστροσκόπηση;
Όταν υπάρχουν “alarm symptoms” όπως απώλεια βάρους, αναιμία/αιμορραγία, επίμονη δυσφαγία/εμετοί, ή έντονο οικογενειακό ιστορικό.
6) Ποια σημεία μπορεί να δείχνουν πρόβλημα στο πάγκρεας;
Επίμονος επιγαστρικός πόνος που αντανακλά στην πλάτη, απώλεια βάρους, ίκτερος ή νέα εμφάνιση/επιδείνωση διαβήτη είναι σημεία που δεν πρέπει να αγνοούνται.
7) Καρκίνος πνεύμονα σε νέους: πότε να ελεγχθώ;
Επίμονος βήχας >3 εβδομάδες, αιμόπτυση, δύσπνοια, θωρακικός πόνος ή επαναλαμβανόμενες πνευμονίες στο ίδιο σημείο χρειάζονται αξιολόγηση.
8) Ποια συμπτώματα είναι “κόκκινη σημαία” για όγκο εγκεφάλου;
Νέα επιληπτική κρίση, προοδευτικά επιδεινούμενος πονοκέφαλος (ιδίως με πρωινούς εμέτους), νευρολογικά ελλείμματα ή ταχείες αλλαγές συμπεριφοράς/μνήμης.
9) Πώς εμφανίζονται συχνά λεμφώματα και λευχαιμίες;
Λεμφώματα: λεμφαδένες που επιμένουν, πυρετός/νυχτερινές εφιδρώσεις/απώλεια βάρους. Λευχαιμίες: έντονη κόπωση, εύκολες μελανιές/αιμορραγίες, πυρετός/λοιμώξεις, αναιμία.
10) Υπάρχει ουσιαστική πρόληψη;
Ναι: διακοπή καπνίσματος, έλεγχος βάρους/μεταβολικού, κίνηση, περιορισμός αλκοόλ, υγιεινή διατροφή, πρόληψη/αντιμετώπιση λοιμώξεων όπου ενδείκνυται και εξατομικευμένος έλεγχος όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό—και κυρίως έγκαιρη αξιολόγηση επίμονων συμπτωμάτων.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
- Zhao J, Xu H, Sun L, et al. Global trends in incidence, death, burden and risk factors of early-onset cancer from 1990 to 2019. BMJ Oncology. 2023;2(1):e000049.
- Ogino S, Ugai T. The global epidemic of early-onset cancer: nature, nurture, or both? Annals of Oncology. 2024;35(12):1071–1073. doi:10.1016/j.annonc.2024.08.2336.
- Downham L, et al. Increase of early-onset colorectal cancer: a cohort effect (age-period-cohort analysis across multiple countries). Journal of the National Cancer Institute (JNCI). 2025. (advance publication).
- Davidson KW, Barry MJ, Mangione CM, et al; US Preventive Services Task Force. Screening for Colorectal Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2021;325(19):1965–1977. doi:10.1001/jama.2021.6238.
- Siegel RL, Miller KD, Wagle NS, Jemal A. Cancer statistics, 2025. CA: A Cancer Journal for Clinicians. 2025.
- American Cancer Society. Colorectal Cancer: Key Statistics. Ενημέρωση 2025 (επιδημιολογικές τάσεις και δεδομένα για <50).
- International Agency for Research on Cancer (IARC/WHO). Increase of early-onset colorectal cancer: a cohort effect. 2025 (ενημερωτικό/επιστημονικό υλικό).
- National Cancer Institute (NCI). Helicobacter pylori (H. pylori) and Cancer. Fact sheet (ενημ. 2023).
- IARC/WHO. Population-based Helicobacter pylori screen-and-treat strategies for gastric cancer prevention: guidance on implementation. 2025.
- André F, et al. The rising tides of cancers among young adults. ESMO Open. 2025.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 14/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
