Όζος Θυρεοειδούς: EU-TIRADS, FNA και Bethesda – Πότε Χρειάζεται Παρακέντηση;

Ο όζος θυρεοειδούς είναι ένα πολύ συχνό εύρημα και η ανακάλυψή του προκαλεί συχνά ανησυχία. Δεν σημαίνει, όμως, αυτομάτως καρκίνο και δεν χρειάζεται κάθε όζος παρακέντηση ή χειρουργική αντιμετώπιση.

Η σωστή αξιολόγηση γίνεται σταδιακά. Συνδυάζει το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση, τον έλεγχο της θυρεοειδικής λειτουργίας και τα χαρακτηριστικά του όζου στο υπερηχογράφημα. Όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη, ακολουθεί παρακέντηση με λεπτή βελόνα, γνωστή ως FNA.

Το EU-TIRADS εκτιμά πόσο ύποπτη είναι η υπερηχογραφική εικόνα, ενώ το Bethesda περιγράφει το αποτέλεσμα της κυτταρολογικής εξέτασης μετά την FNA. Τα δύο συστήματα απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις και πρέπει να ερμηνεύονται μαζί.

Ο στόχος δεν είναι να παρακεντηθεί κάθε όζος, αλλά να επιλεγεί ο σωστός όζος, τη σωστή στιγμή, αποφεύγοντας τόσο μια άσκοπη εξέταση όσο και την καθυστέρηση στη διερεύνηση ενός πραγματικά ύποπτου ευρήματος.

Τι είναι ο όζος του θυρεοειδούς;

Ο όζος είναι μια εντοπισμένη περιοχή του θυρεοειδούς η οποία διαφέρει από τον υπόλοιπο αδένα στην απεικόνιση. Μπορεί να είναι:

• συμπαγής,
• κυστικός, δηλαδή να περιέχει υγρό,
• μικτός,
• σπογγώδης,
• μονήρης ή ένας από πολλούς όζους.

Οι περισσότεροι όζοι είναι καλοήθεις και αρκετοί ανακαλύπτονται τυχαία σε υπερηχογράφημα, αξονική τομογραφία ή άλλη εξέταση του τραχήλου.

Το γεγονός ότι ένας όζος είναι μεγάλος δεν σημαίνει από μόνο του ότι είναι κακοήθης. Αντίστοιχα, ένας μικρός όζος δεν είναι πάντοτε αδιάφορος. Δύο όζοι ίδιου μεγέθους μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση, ανάλογα με την υπερηχογραφική τους εικόνα και το ιστορικό του ασθενούς.

Ποια είναι τα πρώτα βήματα μετά την ανεύρεση ενός όζου;

Ιατρικό ιστορικό και κλινική εξέταση

Ο ιατρός αξιολογεί εάν υπάρχουν στοιχεία που μεταβάλλουν τον βαθμό υποψίας, όπως:

• ιστορικό ακτινοθεραπείας στην περιοχή του τραχήλου, ιδιαίτερα σε μικρή ηλικία,
• οικογενειακό ιστορικό καρκίνου θυρεοειδούς,
• οικογενειακό ιστορικό μυελοειδούς καρκίνου ή συνδρόμου MEN2,
• γρήγορη ή εμφανής αύξηση μιας διόγκωσης,
• επίμονη βραχνάδα,
• δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή,
• διογκωμένοι λεμφαδένες στον τράχηλο.

Τα παραπάνω δεν αποδεικνύουν κακοήθεια, αλλά μπορεί να οδηγήσουν σε ταχύτερη ή πιο εκτεταμένη διερεύνηση.

Έλεγχος της θυρεοειδικής λειτουργίας

Η TSH αποτελεί συνήθως την πρώτη εργαστηριακή εξέταση. Όταν είναι χαμηλή, μπορεί να χρειαστεί σπινθηρογράφημα, ώστε να φανεί εάν ο όζος είναι λειτουργικός και παράγει θυρεοειδικές ορμόνες.

Ένας σαφώς υπερλειτουργικός ή «θερμός» όζος συνήθως δεν υποβάλλεται σε FNA, εκτός εάν υπάρχουν ιδιαίτερα ύποπτα ή ασύμφωνα ευρήματα. Η φυσιολογική TSH, από την άλλη πλευρά, δεν αποδεικνύει ότι ένας όζος είναι καλοήθης.

Ανάλογα με την εικόνα μπορεί να ζητηθούν FT4, FT3, θυρεοειδικά αντισώματα ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, καλσιτονίνη.

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχήλου

Το υπερηχογράφημα πρέπει να αξιολογεί όχι μόνο τον ίδιο τον θυρεοειδή αλλά και τα κεντρικά και πλάγια διαμερίσματα των λεμφαδένων του τραχήλου.

Μια ολοκληρωμένη περιγραφή του όζου περιλαμβάνει:

• τις τρεις διαστάσεις του,
• τη θέση του στον δεξιό ή αριστερό λοβό,
• τη συμπαγή ή κυστική σύστασή του,
• την ηχογένεια,
• το σχήμα,
• τα όρια,
• την παρουσία μικροαποτιτανώσεων ή άλλων ηχογενών εστιών,
• πιθανή επέκταση πέρα από τα όρια του θυρεοειδούς,
• την εικόνα των τραχηλικών λεμφαδένων,
• την τελική κατηγορία EU-TIRADS.

Σε έναν πολυοζώδη θυρεοειδή δεν παρακεντάται υποχρεωτικά ο μεγαλύτερος όζος. Προτεραιότητα έχει συνήθως ο όζος με τα πιο ύποπτα χαρακτηριστικά, εφόσον πληροί και τα αντίστοιχα κριτήρια μεγέθους.

---

Τι είναι το EU-TIRADS;

Το EU-TIRADS είναι το ευρωπαϊκό σύστημα υπερηχογραφικής ταξινόμησης των όζων του θυρεοειδούς. Κατατάσσει κάθε όζο σε μια κατηγορία κινδύνου σύμφωνα με την εικόνα του.

Δεν αποτελεί κυτταρολογική διάγνωση και δεν επιβεβαιώνει καρκίνο. Βοηθά να αποφασιστεί εάν χρειάζεται FNA ή αν μπορεί να επιλεγεί υπερηχογραφική παρακολούθηση.

EU-TIRADS 1 – Φυσιολογικός θυρεοειδής

Δεν αναγνωρίζεται όζος. Επομένως, δεν τίθεται ένδειξη FNA.

EU-TIRADS 2 – Καλοήθης εικόνα

Στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως:

• οι απλές κύστεις,
• οι εξ ολοκλήρου σπογγώδεις όζοι.

Ο εκτιμώμενος κίνδυνος κακοήθειας είναι πρακτικά μηδενικός και συνήθως δεν χρειάζεται FNA. Παρακέντηση μπορεί να πραγματοποιηθεί για θεραπευτικούς λόγους, για παράδειγμα όταν μια μεγάλη κύστη προκαλεί ενόχληση, αλλά όχι επειδή θεωρείται ύποπτη.

EU-TIRADS 3 – Χαμηλού κινδύνου

Πρόκειται συνήθως για ισοηχογενείς ή υπερηχογενείς όζους χωρίς χαρακτηριστικά υψηλής υποψίας.

Ο εκτιμώμενος κίνδυνος κακοήθειας είναι περίπου 2–4%. FNA προτείνεται όταν ο όζος ξεπερνά τα 20 mm, δηλαδή τα 2 cm.

EU-TIRADS 4 – Ενδιάμεσου κινδύνου

Περιλαμβάνει κυρίως ήπια υποηχογενείς όζους χωρίς κάποιο χαρακτηριστικό υψηλής υποψίας.

Ο εκτιμώμενος κίνδυνος κακοήθειας είναι περίπου 6–17%. FNA προτείνεται όταν ο όζος ξεπερνά τα 15 mm, δηλαδή το 1,5 cm.

EU-TIRADS 5 – Υψηλού κινδύνου

Ένας όζος κατατάσσεται στην κατηγορία EU-TIRADS 5 όταν εμφανίζει τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα:

• ανώμαλο ή μη ωοειδές σχήμα,
• ακανόνιστα όρια,
• μικροαποτιτανώσεις,
• έντονη υποηχογένεια.

Ο εκτιμώμενος κίνδυνος κακοήθειας παρουσιάζει μεγάλο εύρος, περίπου 26–87%, επειδή δεν έχουν όλα τα ύποπτα χαρακτηριστικά την ίδια βαρύτητα και οι μελέτες αφορούν διαφορετικούς πληθυσμούς.

FNA προτείνεται όταν ο όζος ξεπερνά τα 10 mm, δηλαδή το 1 cm. Η κατηγορία EU-TIRADS 5 δεν σημαίνει ότι ο ασθενής έχει καρκίνο. Σημαίνει ότι η εικόνα είναι αρκετά ύποπτη ώστε να χρειάζεται κυτταρολογική διερεύνηση, εφόσον πληρούνται τα κατάλληλα κριτήρια.

Τα όρια αυτά προέρχονται από τις κατευθυντήριες οδηγίες της European Thyroid Association.

---

Πότε χρειάζεται FNA;

Με βάση το EU-TIRADS, τα βασικά όρια είναι:

• EU-TIRADS 2: δεν χρειάζεται FNA για διαγνωστικούς λόγους.
• EU-TIRADS 3: FNA όταν ο όζος είναι μεγαλύτερος από 20 mm.
• EU-TIRADS 4: FNA όταν ο όζος είναι μεγαλύτερος από 15 mm.
• EU-TIRADS 5: FNA όταν ο όζος είναι μεγαλύτερος από 10 mm.

Τα όρια δεν πρέπει να εφαρμόζονται μηχανικά. Η μικρή διαφορά ενός ή δύο χιλιοστών μπορεί να επηρεάζεται από τον τρόπο μέτρησης και δεν υποκαθιστά την κλινική κρίση.

Πότε μπορεί να γίνει FNA ανεξάρτητα από το μέγεθος;

Η παρουσία ύποπτου τραχηλικού λεμφαδένα ή πιθανής επέκτασης του όζου έξω από τον θυρεοειδή μπορεί να αποτελέσει ένδειξη FNA, ανεξάρτητα από την κατηγορία ή το συνηθισμένο όριο μεγέθους.

Σε έναν όζο EU-TIRADS 5 μεγέθους 5–10 mm, η FNA εξετάζεται ιδιαίτερα όταν:

• υπάρχουν ύποπτοι λεμφαδένες,
• υπάρχει πιθανή εξωθυρεοειδική επέκταση,
• ο όζος βρίσκεται πολύ κοντά στην τραχεία ή στην περιοχή του λαρυγγικού νεύρου,
• συνυπάρχουν σημαντικοί κλινικοί παράγοντες κινδύνου.

Πότε αρκεί η παρακολούθηση;

Ένας μικρός όζος χωρίς ένδειξη FNA δεν σημαίνει ότι παραμελείται. Σημαίνει ότι ο κίνδυνος μπορεί να παρακολουθηθεί με ασφάλεια χωρίς άμεση επεμβατική εξέταση.

Οι ευρωπαϊκές οδηγίες προτείνουν ενδεικτικά:

EU-TIRADS 2

• Για όζους 5–10 mm μπορεί να μη χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
• Για όζους μεγαλύτερους από 10 mm μπορεί να γίνει επανέλεγχος σε 3–5 χρόνια.

EU-TIRADS 3 κάτω από 20 mm

• Για όζους 5–10 mm μπορεί να μη χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
• Για όζους 10–20 mm μπορεί να γίνει επανέλεγχος σε 3–5 χρόνια.

EU-TIRADS 4 κάτω από 15 mm

Συνιστάται συνήθως επανέλεγχος σε περίπου ένα έτος.

EU-TIRADS 5 κάτω από 10 mm

Συνιστάται στενότερη υπερηχογραφική παρακολούθηση, συνήθως ανά 6–12 μήνες. Εάν δεν παρατηρηθεί μεταβολή για δύο χρόνια, μπορεί να μειωθεί η συχνότητα των επανελέγχων.

Τα διαστήματα αυτά αφορούν ασυμπτωματικούς όζους και προσαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό, την ποιότητα του υπερηχογραφήματος, την εξέλιξη της εικόνας και την προτίμηση του ασθενούς.

Τι θεωρείται σημαντική αύξηση ενός όζου;

Ως σημαντική αύξηση ορίζεται συνήθως:

• αύξηση κατά τουλάχιστον 20% σε δύο διαστάσεις, με ελάχιστη πραγματική αύξηση 2 mm, ή
• αύξηση του όγκου του όζου κατά περισσότερο από 50%.

Η αύξηση του μεγέθους δεν σημαίνει από μόνη της καρκίνο. Αποτελεί λόγο επανεκτίμησης, ιδιαίτερα εάν συνοδεύεται από νέα ύποπτα χαρακτηριστικά ή τοπικά συμπτώματα.

Η σύγκριση είναι πιο αξιόπιστη όταν υπάρχουν οι παλιές εικόνες και όχι μόνο οι διαστάσεις που αναγράφονται σε δύο διαφορετικές γνωματεύσεις.

Πώς γίνεται η παρακέντηση με λεπτή βελόνα;

Η FNA πραγματοποιείται συνήθως με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Ο ιατρός βλέπει σε πραγματικό χρόνο τη βελόνα και επιλέγει το κατάλληλο σημείο του όζου, αποφεύγοντας αγγεία και γειτονικές δομές.

Με μια πολύ λεπτή βελόνα λαμβάνονται κύτταρα, τα οποία τοποθετούνται σε πλακίδια ή ειδικό υγρό και αποστέλλονται για κυτταρολογική εξέταση.

Η διαδικασία είναι σύντομη και μπορεί να χρειαστούν περισσότερες από μία λήψεις, ώστε να εξασφαλιστεί επαρκές υλικό. Μετά την εξέταση είναι πιθανό να υπάρχει ήπια ευαισθησία ή μικρή εκχύμωση. Σοβαρές επιπλοκές, όπως σημαντική αιμορραγία ή λοίμωξη, είναι σπάνιες.

Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον ιατρό για αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα ή διαταραχές πήξης. Δεν πρέπει να διακόπτει μόνος του οποιαδήποτε θεραπεία.

---

Τι σημαίνει το αποτέλεσμα Bethesda;

Το αποτέλεσμα της FNA ταξινομείται σε μία από έξι κατηγορίες του συστήματος Bethesda. Η τρίτη έκδοση του συστήματος δημοσιεύθηκε το 2023 και ανανέωσε τόσο την ονομασία των κατηγοριών όσο και τα εκτιμώμενα ποσοστά κακοήθειας.

Τα ποσοστά που ακολουθούν αφορούν ενήλικες και δεν αποτελούν προσωπική πρόβλεψη. Επηρεάζονται από την ποιότητα του δείγματος, τον πληθυσμό του εργαστηρίου και το γεγονός ότι τα χειρουργημένα περιστατικά είναι συχνά πιο ύποπτα από το σύνολο των όζων.

Bethesda I – Μη διαγνωστικό αποτέλεσμα

Το υλικό δεν ήταν επαρκές για ασφαλή κυτταρολογική εκτίμηση. Αυτό μπορεί να συμβεί σε κυστικούς όζους, σε δείγματα με πολύ αίμα ή όταν δεν συλλέχθηκαν αρκετά κύτταρα.

Ο μέσος αναφερόμενος κίνδυνος κακοήθειας είναι περίπου 13%, με εύρος 5–20%, αλλά διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με τη δομή και την υπερηχογραφική εικόνα του όζου.

Συνήθως ακολουθεί επανάληψη της FNA με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Ένα μη διαγνωστικό αποτέλεσμα δεν είναι ούτε καλοήθες ούτε κακοήθες αποτέλεσμα.

Bethesda II – Καλοήθες

Η κυτταρολογική εικόνα είναι καλοήθης. Ο μέσος αναφερόμενος κίνδυνος κακοήθειας είναι περίπου 4%, με εύρος 2–7%, αν και το ποσοστό αυτό μπορεί να είναι υπερεκτιμημένο επειδή βασίζεται σε όζους που τελικά οδηγήθηκαν σε χειρουργείο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις ακολουθεί κλινική και υπερηχογραφική παρακολούθηση, χωρίς άμεση χειρουργική αντιμετώπιση.

Επανάληψη της FNA μπορεί να χρειαστεί εάν:

• ο όζος έχει εικόνα EU-TIRADS 5,
• υπάρχει σημαντική ασυμφωνία μεταξύ υπερηχογραφήματος και κυτταρολογίας,
• παρουσιάζει ουσιαστική αύξηση,
• εμφανιστούν νέα ύποπτα χαρακτηριστικά.

Bethesda III – Ατυπία ακαθόριστης σημασίας

Το αποτέλεσμα αναφέρεται ως Atypia of Undetermined Significance – AUS. Υπάρχουν κυτταρικές αλλοιώσεις που δεν είναι απολύτως καλοήθεις, αλλά δεν επαρκούν για να καταταχθεί το δείγμα σε πιο ύποπτη κατηγορία.

Ο μέσος κίνδυνος κακοήθειας εκτιμάται περίπου στο 22%, με εύρος 13–30%.

Το Bethesda III δεν αποτελεί διάγνωση καρκίνου. Οι πιθανές επιλογές περιλαμβάνουν:

• επανάληψη της FNA,
• επανεκτίμηση του υπερηχογραφήματος,
• μοριακό έλεγχο, εφόσον υπάρχει κατάλληλο και επαρκές υλικό,
• παρακολούθηση,
• χειρουργική αξιολόγηση σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Η επιλογή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το EU-TIRADS, το μέγεθος, το ιστορικό και το αποτέλεσμα μιας ενδεχόμενης δεύτερης FNA.

Bethesda IV – Θυλακιώδες νεόπλασμα

Ο μέσος κίνδυνος κακοήθειας είναι περίπου 30%, με εύρος 23–34%.

Η FNA μπορεί να αναγνωρίσει ένα θυλακιώδες νεόπλασμα, αλλά δεν μπορεί να διακρίνει με βεβαιότητα το θυλακιώδες αδένωμα από το θυλακιώδες καρκίνωμα. Η διάκριση αυτή εξαρτάται από την παρουσία διήθησης της κάψας ή των αγγείων, κάτι που αξιολογείται ιστολογικά και όχι με την απλή κυτταρολογική εξέταση.

Για τον λόγο αυτό συνήθως χρειάζεται χειρουργική αξιολόγηση. Σε ορισμένα περιστατικά μπορεί να βοηθήσει ο μοριακός έλεγχος. Το Bethesda IV δεν σημαίνει αυτομάτως καρκίνο και, πολύ περισσότερο, δεν σημαίνει αυτομάτως ολική θυρεοειδεκτομή.

Bethesda V – Ύποπτο για κακοήθεια

Ο μέσος εκτιμώμενος κίνδυνος κακοήθειας είναι περίπου 74%, με εύρος 67–83%.

Η εικόνα είναι έντονα ύποπτη, αλλά η κυτταρολογική εξέταση δεν πληροί όλα τα κριτήρια μιας οριστικής κακοήθους διάγνωσης. Απαιτείται οργανωμένη χειρουργική και ενδοκρινολογική αξιολόγηση, λαμβάνοντας υπόψη το υπερηχογράφημα του θυρεοειδούς και των τραχηλικών λεμφαδένων.

Bethesda VI – Κακοήθες

Το αποτέλεσμα είναι συμβατό με κακοήθεια. Ο μέσος αναφερόμενος κίνδυνος είναι περίπου 97%, με εύρος 97–100%.

Το επόμενο βήμα είναι η ολοκληρωμένη αξιολόγηση του τύπου της βλάβης, του μεγέθους, της θέσης, της σχέσης με τις γειτονικές δομές και της εικόνας των τραχηλικών λεμφαδένων.

Η συγκεκριμένη σελίδα δεν αναλύει το είδος ή την έκταση της επέμβασης ούτε τη μετέπειτα θεραπεία. Αυτά εξαρτώνται από τη συνολική σταδιοποίηση και παρουσιάζονται αναλυτικά στη σελίδα για τον καρκίνο του θυρεοειδούς.

Πότε χρειάζεται επανάληψη της FNA;

Επανάληψη της παρακέντησης εξετάζεται κυρίως όταν υπάρχει:

• πρώτο μη διαγνωστικό αποτέλεσμα, δηλαδή Bethesda I,
• αποτέλεσμα Bethesda III,
• όζος υψηλού υπερηχογραφικού κινδύνου με καλοήθη κυτταρολογία,
• σημαντική αύξηση του όζου,
• εμφάνιση νέων ύποπτων χαρακτηριστικών.

Δεν υπάρχει υποχρεωτική αναμονή συγκεκριμένου αριθμού μηνών για κάθε επανάληψη. Ο χρόνος καθορίζεται από την υπερηχογραφική εικόνα, τον λόγο της επανάληψης και την κλινική προτεραιότητα.

Εάν υπάρχουν δύο επαρκή αποτελέσματα Bethesda II και δεν εμφανίζονται νέα ύποπτα δεδομένα, συνήθως δεν απαιτούνται διαδοχικές επαναλήψεις της FNA.

Τι είναι ο μοριακός έλεγχος;

Ο μοριακός έλεγχος πραγματοποιείται σε υλικό της FNA και αναζητά συγκεκριμένες γενετικές ή μοριακές μεταβολές. Χρησιμοποιείται κυρίως σε ακαθόριστα αποτελέσματα, ιδιαίτερα στις κατηγορίες Bethesda III και IV.

Ανάλογα με το τεστ, μπορεί να βοηθήσει:

• να μειωθεί η πιθανότητα κακοήθειας και να υποστηριχθεί η παρακολούθηση,
• να αυξηθεί ο βαθμός υποψίας,
• να σχεδιαστεί πιο στοχευμένα η επόμενη διαγνωστική ή θεραπευτική απόφαση.

Δεν χρειάζεται κάθε ασθενής μοριακό έλεγχο. Η χρησιμότητά του εξαρτάται από την κατηγορία Bethesda, το υπερηχογράφημα, την ποιότητα του δείγματος, τη διαθεσιμότητα του τεστ και την αξιοπιστία του στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Ένα μοριακό αποτέλεσμα δεν ερμηνεύεται απομονωμένα και δεν αντικαθιστά την κλινική, υπερηχογραφική και κυτταρολογική αξιολόγηση.

---

Πότε χρειάζεται χειρουργική αξιολόγηση;

Χειρουργική αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί όταν υπάρχει:

• Bethesda IV, V ή VI,
• επανειλημμένο Bethesda III με ύποπτη υπερηχογραφική εικόνα,
• επανειλημμένο μη διαγνωστικό αποτέλεσμα σε ύποπτο όζο,
• σοβαρή ασυμφωνία μεταξύ EU-TIRADS και κυτταρολογίας,
• ύποπτος τραχηλικός λεμφαδένας,
• πιθανή εξωθυρεοειδική επέκταση,
• πίεση στην τραχεία ή στον οισοφάγο,
• επίμονη βραχνάδα ή άλλα τοπικά συμπτώματα,
• πολύ μεγάλος όζος, ακόμη και με καλοήθη κυτταρολογία, όταν δημιουργούνται διαγνωστικά ή πιεστικά ζητήματα.

Η παραπομπή για χειρουργική αξιολόγηση δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής θα υποβληθεί στην ίδια επέμβαση. Σημαίνει ότι πρέπει να συνεκτιμηθούν όλα τα δεδομένα πριν ληφθεί απόφαση.

Όριο περιεχομένου αυτής της σελίδας: η επιλογή μεταξύ λοβεκτομής και ολικής θυρεοειδεκτομής, η αξιολόγηση των λεμφαδένων, ο λεμφαδενικός καθαρισμός, το ραδιενεργό ιώδιο και η θεραπεία του καρκίνου αναλύονται στις αντίστοιχες εξειδικευμένες σελίδες.

Τι πρέπει να έχετε μαζί σας στην ιατρική αξιολόγηση;

Είναι χρήσιμο να υπάρχουν:

• η πλήρης γνωμάτευση του υπερηχογραφήματος,
• οι ίδιες οι υπερηχογραφικές εικόνες,
• παλαιότερα υπερηχογραφήματα για σύγκριση,
• το πλήρες αποτέλεσμα της FNA και όχι μόνο η κατηγορία Bethesda,
• οι πρόσφατες εξετάσεις TSH, FT4 και τυχόν άλλος σχετικός εργαστηριακός έλεγχος,
• κατάλογος των φαρμάκων,
• πληροφορίες για προηγούμενη ακτινοθεραπεία ή οικογενειακό ιστορικό,
• αναφορά τυχόν βραχνάδας, δυσκολίας στην κατάποση ή ταχείας διόγκωσης.

Η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι μόνο «πόσα χιλιοστά είναι ο όζος;». Είναι: ποια είναι η κατηγορία EU-TIRADS, ποια είναι η εικόνα των λεμφαδένων και —εάν έχει γίνει FNA— ποια ακριβώς είναι η κατηγορία Bethesda;

---

FAQ – Συχνές Ερωτήσεις

Χρειάζεται FNA κάθε όζος θυρεοειδούς;
Όχι. Η ανάγκη FNA καθορίζεται κυρίως από την κατηγορία EU-TIRADS, το μέγεθος, την εικόνα των τραχηλικών λεμφαδένων και τους κλινικούς παράγοντες κινδύνου.

Μπορεί ένας μικρός όζος να είναι ύποπτος;
Ναι. Ένας μικρός όζος μπορεί να έχει ύποπτα χαρακτηριστικά. Σε EU-TIRADS 5 όζους 5–10 mm η FNA μπορεί να εξεταστεί όταν υπάρχουν ύποπτοι λεμφαδένες, πιθανή εξωθυρεοειδική επέκταση ή ανησυχητική θέση.

Το EU-TIRADS 5 σημαίνει καρκίνο;
Όχι. Σημαίνει ότι ο όζος έχει ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά υψηλής υποψίας και χρειάζεται κατάλληλη διερεύνηση ή στενή παρακολούθηση.

Το Bethesda III σημαίνει καρκίνο;
Όχι. Το Bethesda III είναι ακαθόριστο αποτέλεσμα. Συνήθως χρειάζεται επανάληψη της FNA και συνεκτίμηση του EU-TIRADS, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις εξετάζεται μοριακός έλεγχος ή χειρουργική αξιολόγηση.

Ένα Bethesda II χρειάζεται παρακολούθηση;
Συνήθως ναι, αλλά η συχνότητα εξαρτάται από την υπερηχογραφική κατηγορία και την εξέλιξη του όζου. Σε EU-TIRADS 5 όζο με Bethesda II συνιστάται επανάληψη της FNA λόγω της ασυμφωνίας.

Πότε επαναλαμβάνεται η παρακέντηση;
Επανάληψη εξετάζεται μετά από μη διαγνωστικό αποτέλεσμα, Bethesda III, σημαντική αύξηση ή ασυμφωνία μεταξύ ύποπτου υπερηχογραφήματος και καλοήθους κυτταρολογίας.

Χρειάζεται πάντα χειρουργείο ένα Bethesda IV;
Όχι αυτομάτως, αλλά χρειάζεται χειρουργική αξιολόγηση. Η απόφαση εξαρτάται από το μέγεθος, το EU-TIRADS, το ιστορικό, τα συμπτώματα και τη διαθεσιμότητα αξιόπιστου μοριακού ελέγχου.

Μπορούν να παρακεντηθούν περισσότεροι από ένας όζοι;
Ναι. Σε πολυοζώδη θυρεοειδή μπορεί να χρειαστεί FNA σε περισσότερους όζους, αλλά επιλέγονται με βάση τα ύποπτα χαρακτηριστικά και όχι απλώς επειδή είναι οι μεγαλύτεροι.

Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 30/08/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD