Η χρόνια χολοκυστίτιδα είναι μια κατάσταση μακροχρόνιας φλεγμονής της χοληδόχου κύστης, που συνήθως σχετίζεται με χολόλιθους (πέτρες στη χολή). Δεν πρόκειται για “μία οξεία κρίση που απλώς κρατάει πολύ”, αλλά για ένα χρόνιο υπόστρωμα ερεθισμού και πάχυνσης/ίνωσης του τοιχώματος της χοληδόχου, μετά από επαναλαμβανόμενα επεισόδια απόφραξης/δυσλειτουργίας. Στόχος εδώ είναι ένα κείμενο κατανοητό αλλά επιστημονικά ακριβές.
Μπορείτε να διαβάσετε για την χολολθίαση και χολοκυστίτιδα στο ειδικό άρθρο μου.
Τι ακριβώς σημαίνει «χρόνια χολοκυστίτιδα»;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η χοληδόχος κύστη ερεθίζεται επαναλαμβανόμενα όταν ένας λίθος:
- φράζει παροδικά τον κυστικό πόρο (τον “σωλήνα” εξόδου της χοληδόχου), ή
- “σφηνώνει” στον αυχένα της χοληδόχου, δυσκολεύοντας την κένωσή της.
Με τον καιρό, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε:
- πάχυνση και σκλήρυνση (ίνωση) του τοιχώματος,
- συρρίκνωση/«σφιχτή» χοληδόχο,
- μειωμένη λειτουργικότητα και ευκολότερη πρόκληση συμπτωμάτων, ειδικά μετά από λιπαρό γεύμα.
Κλασικά, είναι σχεδόν πάντα συνδεδεμένη με χολόλιθους.
Ποια είναι η διαφορά από την οξεία χολοκυστίτιδα;
- Οξεία χολοκυστίτιδα: έντονος, συνεχής πόνος (συχνά >6 ώρες), ευαισθησία, πυρετός/κακουχία, συχνά αυξημένοι δείκτες φλεγμονής.
- Χρόνια χολοκυστίτιδα: πιο “ύπουλα” ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα, συνήθως χωρίς πυρετό και χωρίς έντονα εργαστηριακά ευρήματα, αλλά με επαναλαμβανόμενες ενοχλήσεις και ευρήματα σε υπερηχογράφημα.
(Στην πράξη, βέβαια, ένας άνθρωπος με χρόνια χολοκυστίτιδα μπορεί κάποια στιγμή να κάνει και οξύ επεισόδιο—αλλά είναι διαφορετικές κλινικές καταστάσεις.)
Συμπτώματα που μπορεί να δίνει
Τα πιο συχνά είναι:
- πόνος στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς ή “στο στόμαχο” (επιγάστριο),
- πόνος που έρχεται σε επεισόδια (κωλικός χοληφόρων), συχνά μετά από λιπαρό φαγητό,
- ναυτία, φούσκωμα, δυσπεψία,
- αντανάκλαση πόνου στη δεξιά ωμοπλάτη/πλάτη.
Πολλοί περιγράφουν ότι “δεν είναι πάντα ίδιος πόνος”, αλλά μια επαναλαμβανόμενη ενόχληση που τους χαλάει την καθημερινότητα.
Από τι προκαλείται;
Η βασική αιτία είναι:
- Χολολιθίαση (πέτρες στη χολή) → μηχανικός ερεθισμός και παροδικές αποφράξεις → χρόνια φλεγμονή.
Λιγότερο συχνά, μπορεί να υπάρχει λειτουργική διαταραχή της χοληδόχου (δυσκινησία), όμως ο “κλασικός” ορισμός της χρόνιας χολοκυστίτιδας στην κλινική πράξη είναι η λιθιασική.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Κλινική εικόνα + ιστορικό
Ο γιατρός θα δώσει μεγάλη σημασία στο μοτίβο των συμπτωμάτων (πότε έρχονται, σχέση με φαγητό, διάρκεια, υποτροπές).
Υπερηχογράφημα άνω κοιλίας
Είναι συνήθως η πρώτη και πιο χρήσιμη εξέταση. Μπορεί να δείξει:
- λίθους, λάσπη (χολική ιλύ),
- πάχυνση τοιχώματος,
- συρρίκνωση/“σφιχτή” χοληδόχο,
- ευαισθησία με τον ηχοβολέα (sonographic Murphy, όχι πάντα στη χρόνια μορφή).
Εξετάσεις αίματος
Στη χρόνια χολοκυστίτιδα συχνά είναι φυσιολογικές. Αν υπάρχουν παθολογικές τιμές (π.χ. χολερυθρίνη, τρανσαμινάσες), μπαίνει η σκέψη για λίθο στον χοληδόχο πόρο ή άλλη συνυπάρχουσα χοληφόρο κατάσταση.
Συμπληρωματικός έλεγχος (όταν χρειάζεται)
Ανάλογα με την εικόνα, μπορεί να ζητηθεί MRCP ή ενδοσκοπικός έλεγχος για να αποκλειστεί/τεκμηριωθεί λίθος στον χοληδόχο πόρο πριν από χειρουργείο.
Πώς αντιμετωπίζεται;
1) Οριστική θεραπεία: λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή
Η εκλεκτική (προγραμματισμένη) λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή θεωρείται η προτιμώμενη/καθιερωμένη αντιμετώπιση για τη χρόνια χολοκυστίτιδα, γιατί αφαιρεί την “πηγή” των υποτροπών (τη χοληδόχο με τους λίθους).
Τι σημαίνει πρακτικά:
- γίνεται με μικρές τομές (λαπαροσκοπικά),
- σε μεγάλο ποσοστό περιπτώσεων είναι σύντομη νοσηλεία ή/και ημερήσια διαδικασία (ανάλογα με το προφίλ του ασθενούς και το κέντρο),
- μειώνει ουσιαστικά την πιθανότητα νέων κρίσεων/ενοχλήσεων από τη χοληδόχο.
Πληροφορίες γενικού τύπου για το “πότε γίνεται” και τι περιλαμβάνει η χολοκυστεκτομή υπάρχουν και σε επίσημες ενημερωτικές σελίδες υγείας.
2) Συντηρητική αντιμετώπιση (όταν δεν μπορεί ή δεν θέλει κάποιος άμεσα χειρουργείο)
Αν κάποιος δεν είναι κατάλληλος υποψήφιος για χειρουργείο (ή το αναβάλλει), η προσέγγιση είναι συμπτωματική και προληπτική:
- αποφυγή μεγάλων/λιπαρών γευμάτων που πυροδοτούν κρίσεις,
- πιο “σπαστά” γεύματα,
- έλεγχος σωματικού βάρους με ασφαλή τρόπο (όχι απότομες δίαιτες),
- παυσίπονη αγωγή/αντισπασμωδικά με ιατρική καθοδήγηση (χωρίς “αυτοσχεδιασμούς”).
Σημαντικό: η συντηρητική αγωγή δεν αφαιρεί την αιτία (τους λίθους/τη χοληδόχο), απλώς βοηθά στη διαχείριση μέχρι να ληφθεί οριστική απόφαση.
Πότε χρειάζεται πιο άμεση εκτίμηση (red flags)
Ζητήστε άμεσα ιατρική αξιολόγηση αν υπάρχει:
- πόνος έντονος που κρατάει πάνω από 6 ώρες,
- πυρετός ή ρίγος,
- ίκτερος (κιτρίνισμα ματιών/δέρματος), πολύ σκούρα ούρα ή αποχρωματισμένα κόπρανα,
- επίμονοι έμετοι/αδυναμία λήψης υγρών.
Αυτά ταιριάζουν περισσότερο με οξεία χολοκυστίτιδα ή επιπλοκή/απόφραξη χοληφόρων και δεν τα αντιμετωπίζουμε “σαν ένα ακόμα επεισόδιο”.
Τι να περιμένετε μετά την αφαίρεση της χοληδόχου
Οι περισσότεροι άνθρωποι επιστρέφουν σταδιακά σε φυσιολογική διατροφή. Για λίγο διάστημα μπορεί να υπάρχει:
- ευαισθησία στις λιπαρές τροφές,
- πιο μαλακές κενώσεις σε κάποιους (συνήθως παροδικά).
Το πλάνο επανόδου σε δραστηριότητες και οι οδηγίες διατροφής εξατομικεύονται.
Μια ρεαλιστική σύνοψη
Η χρόνια χολοκυστίτιδα είναι χρόνια φλεγμονή της χοληδόχου, κατά κανόνα λόγω χολόλιθων, που εκδηλώνεται με υποτροπιάζοντα επεισόδια πόνου/δυσπεψίας. Η εκλεκτική λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή είναι η πιο συχνή οριστική λύση, ενώ η συντηρητική αντιμετώπιση έχει ρόλο όταν το χειρουργείο δεν είναι άμεσα εφικτό ή χρειάζεται προετοιμασία.
FAQ – Συχνές ερωτήσεις
1) Ποια είναι τα πιο συχνά συμπτώματα της χρόνιας χολοκυστίτιδας;
Συνήθως προκαλεί υποτροπιάζοντα επεισόδια πόνου στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς ή στο επιγάστριο, συχνά μετά από λιπαρό γεύμα. Μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, “φούσκωμα” και ενόχληση που αντανακλά στη δεξιά ωμοπλάτη/πλάτη.
2) Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό (επαναλαμβανόμενα επεισόδια) και κυρίως στο υπερηχογράφημα άνω κοιλίας που δείχνει λίθους/ιλύ και συχνά πάχυνση του τοιχώματος. Οι εξετάσεις αίματος μπορεί να είναι φυσιολογικές· αν υπάρχουν παθολογικές τιμές, χρειάζεται έλεγχος για πιθανό πρόβλημα στα χοληφόρα.
3) Χρειάζεται πάντα χειρουργείο;
Όταν τα συμπτώματα επανέρχονται ή επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, η οριστική αντιμετώπιση είναι συνήθως η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή (αφαίρεση χοληδόχου). Αν κάποιος δεν μπορεί να χειρουργηθεί άμεσα, εφαρμόζονται συντηρητικά μέτρα για έλεγχο των ενοχλημάτων, με στενή ιατρική παρακολούθηση.
4) Τι ρόλο παίζει η διατροφή;
Η διατροφή δεν “διαλύει” τις πέτρες, αλλά μπορεί να μειώσει τα επεισόδια. Βοηθά συνήθως η αποφυγή πολύ λιπαρών/βαριών γευμάτων, τα μικρότερα και πιο συχνά γεύματα, και η αποφυγή απότομης απώλειας βάρους (που μπορεί να επιδεινώσει τη λιθίαση).
5) Πότε είναι “επείγον” να δω γιατρό;
Αν ο πόνος είναι έντονος και διαρκεί πάνω από 6 ώρες, αν εμφανιστεί πυρετός/ρίγος, ή αν υπάρξει ίκτερος (κιτρίνισμα), πολύ σκούρα ούρα ή αποχρωματισμένα κόπρανα, χρειάζεται άμεση εκτίμηση. Αυτά μπορεί να δείχνουν οξεία φλεγμονή ή απόφραξη στα χοληφόρα.
Τελευταία ιατρική επιμέλεια: 12/01/2026 από τον Δρ. Γεώργιος Σάμπαλης, MD, PhD
